Hagaz!ne Voorbij De Wacht
een blinde verkenningstocht langs de
hermetische ruimtes van Den Haag
met Stroom en
kunstenaar Nono (Onno Dirker)
14 december 2002
De witte plekken op deze luchtfoto van een deel van Den Haag zijn het aandachtsgebied van kunstenaar Nono (Onno Dirker) die alleen maar geboeider wordt als hij hoort dat hij ergens niet mag komen. Stroom Reizen ziet er voldoende aanleiding toe om er haar zesde reis in successie voor te oganiseren. Vertrekpunt: Instituut Clingendael.
De heer Meerts van Instituut Clingendael legt uit wat deze organisatie doet. Het is een denktank met in Nederland 90% naamsbekendheid. Het instituut zelf heeft geen eigen mening alleen de mensen die er werken maken hun gedachtengoed onder eigen titel openbaar. Het buitenland ziet het als een diplomatieke academie. Ontmoetingsplaats tussen wetenschap en beleid. Er werken 70 mensen. Het gebouw is openbaar (!) en heeft een bibliotheek. Tijdens de Tweede Wereldoorlog huisde Seys Inquart in het pand dat onderaardse gangen had tot zelfs onder zee en naar de omliggende kazernes als de Julianakazerne. Saillant detail: de Gemeente Den Haag is eigenaar van het pand dat ligt op grond van de gemeente Wassenaar.
Kunstenaar Nono (Onno Dirker) vertelt ons zijn ervaringen hoe moeilijk het is om 'na 11 september' zelfs de Watertoren met een bezoek te vereren. Dat geeft hem echter de energie om verder te zoeken naar die delen van geheime locaties die wel voor openbaarheid in aanmerking komen. 'Als je ergens niet binnen mag dan ga je zoeken hoe je dat wel voor elkaar kunt krijgen. Je gaat over muren kijken, desnoods inbreken als je niet mag.'
De deelnemers van de zesde reis van Stroom Reizen weten van niets als zij de statige ontvangstzaal van Instituut Clingendael verlaten en in twee groepen het pand ieder een andere kant op verlaten. Een korte wandeling door het winterse bos leidt ons langs een van de tankgrachten van de Atlantic Wall naar een gereedstaande bus die geheel met zwart plastic geblindeerd is. Pas dan ervaren we wat de organisatie onder 'blinde verkenningstocht' verstaat.
Het is alsof je in een duikboot stapt, helemaal wanneer ook nog eens de spaarzame binnenverlichting wordt gedoofd. Dan klinkt uit de luidsprekers de geruststellende mededeling dat er een chauffeur voorin achter het stuur zit. De bus zet zich in beweging en een heuse stewardess komt met warme chocolademelk met slagroom langs en een gevulde koek en een servetje.
De enige beelden van buiten krijg je via periskopen die in het zwarte plastic zijn aangebracht waardoor je alleen de bovenkant van gebouwen, bomen, kortom de bovenkant van Den Haag aan je voorbij ziet trekken. Richting Utrechtsebaan lijkt het te gaan.
Sommigen kunnen het niet laten om het plastic te doorboren om toch een glimpje van de buitenwereld te kunnen opvangen. Claustrofobie noemen ze dat ... Dan stoppen we en om exact drie uur floepen de videoschermen aan. Door de periskoop kun je de bovenkant van het ministerie van Buitenlandse Zaken zien. Er volgt een wandeling door de 'Noodzetel' van onze regering. We dalen af in de onderaardse gewelven van dit uiterst gesloten departement. Kluisdeuren denderen echoënd in en uit sloten. In die donkere ruimte van de bus met alleen de videoschermen als referentiepunt waan je je deelnemer aan deze unieke wandeling. Een volgende stop brengt ons naar het NCC het Nationaal Crisiscentrum dat op de twaalfde verdieping van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zetelt. Op de achtergrond horen wij een echte sirene, de dames die last hebben van claustrofobie huiveren. Een derde stop gaat moeizaam achterwaards en we mogen uitstappen in een soort loods voor een sanitaire stop en rookpauze. Eindelijk daglicht dat rond deze tijd al aan het afnemen is. Een bewaker met zoeklicht en blaffende waakhonden maken dat we in het begin niet ver van de bussen vandaan lopen. Via dit gebrekkige filmpje een indruk.We stappen over in de andere bus zodat we ook die ervaren. De borrel komt langs. In pikkedonker ingeschonken(!). Hij smaakt er niet minder om. Op de achtergrond ontrolt zich als een hoorspel het bezoek aan de ambassade van Irak.
En als je dan het laatste deel van de tocht door een soort kaleidoscopische lens de wereld ondersteboven aan je voorbij hebt zien trekken, dan weet je echt niet meer waar je bent aan het einde van de rit. Zie voor een indruk dit filmpje. Je probeert je te oriënteren en heel langzaam komen details je bekend voor. Het blijkt, toeval, op nog geen honderd meter verwijderd te zijn van het huis van de reporter van deze reis ...
In een voormalige garage - de Rover dealer aan de Beeklaan - is een zaaltje ingericht met een spreekgestoelte en enkele eetzalen worden verwarmd door een butagasblower.
Daar blijken we deelgenoot te zijn van de openingshandeling van de oprichting van de OIVD door Nono; de Openbare Inlichtingen- en Veiligheidsdienst waarvan we door de oprichter en het Comité van Aanbeveling spontaan allemaal tot lid worden benoemd. De hele reis ervaren we als het ontdekken van geheimzinnige organisaties met de AIVD als onbetwistbaar de geheimste en onbekendste organisatie.
Openbaar als de OIVD in tegenstelling van de AIVD is, zijn de beelden van wat binnen tijdens de oprichting gebeurt buiten op het witgepleisterde raam voor elke voorbijganger te volgen. Ultieme openbaarheid, dus.
Dan is het moment daar dat de reisgenoten - waaronder ook jongeren - eindelijk met elkaar van gedachten kunnen wisselen tijdens een uitstekende Indische maaltijd. Zoals een tandarts die het gaatjesvullen niet meer als een dagtaak ziet en op 12 februari a.s. het restaurant 'Watertanden' aan de Mallemolen gaat openen; zijn gedachte nieuwe personeel dat plots een halfjaar naar Midden-Amerika vertrekt en daar correspondenten wordt van Hagaz!ne maar wel gesponsored door de tandarts; een vormgever die rond de jaarwisseling in Alaska een 'stoepa' van ijs gaat bouwen ...Stroom heeft het weer voor elkaar gekregen de passagiers van deze reis door de ogen van de kunstenaar naar de stad te laten kijken. We zijn benieuwd naar het Stroom Travels programma van 2003 dat zeker een vervolg waard is.
Over al deze zaken blijf je op de hoogte via dit medium; een plaatsje op de Hagaz!ne mailinglist meer dan waard.
|start|nu|de wijk in|top 5|internet|kunst|idee|specials|column|vind|
Kritisch Haags, kunst, uitgaan, internet ...
Hagaz!ne: altijd wat nieuws!
