De Joodse Gemeente Groningen maakt deel uit van het Nederlands-Iraëlietisch Kerkgenootschap (NIK). Het NIK is de grootste groepering van de georganiseerde Joodse gemeenten die tot het orthodoxe Jodendom behoren. Het kerkgenootschap wordt landelijk bestuurd door de Centrale Commissie, een bestuur van leken, en staat onder leiding van het Opperrabbinaat voor Nederland, gezeteld in Amsterdam. Verder is er het Interprovinciaal Opperrabbinaat (IPOR) gezeteld in Utrecht, waaronder de Joodse Gemeente Groningen valt.

Het Jodendom baseert zich op de Tora, de vijf boeken van Mozes die ook bekend staan als de Pentateuch. Volgens de Joodse overlevering werd de Tora door God aan Mozes geopenbaard op de berg Sinaï. De Tora werd dus als erfgoed aan het Joodse volk gegeven. De Tora vormt een onderdeel van de Tenach, die door Christenen het Oude Testament wordt genoemd. De naam Tenach is als een letterwoord afgeleid van de beginletters van de drie hoofddelen: Tora (Leer, Wet), Nevi'iem (profeten) en Ketoeviem (Geschriften). Het is een canoniek geschrift, dat vermoedelijk omstreeks 200 v. Chr. werd afgesloten. Joden geloven dat de Tenach - met de Schriftelijke Leer - de door God geïnspireerde, geopenbaarde en overgeleverde Heilige Boeken omvat. De Tenach is voor velen een onuitputtelijke bron van geloof en kennis. Deze geeft het richtsnoer voor de Joodse levenswijze. De interpretatie, uitleg en toepassing van geboden en verboden in de Tora - de Schriftelijke Leer - is te vinden in de Mondelinge Leer - de Misjna (ca. 200 na Chr.) en de Talmoed (500-600 na Chr.). De Mondelinge Leer is de neerslag van de studie en het onderricht van wijze schriftgeleerden gedurende ongeveer 1000 jaar en heeft betrekking op de toepassing van de Schriftelijke Leer in het gehele leven van Joden.

Deze gezaghebbende geschriften hebben samen met de uitgebreide Rabbijnse literatuur uit de Middeleeuwen en de Joodse mystiek (Kabbala) de ontwikkeling van het orthodoxe Jodendom bepaald tot op vandaag.

De Joodse Gemeente heeft principieel een democratische structuur. Het gekozen bestuur beheert de synagoge en de algemene zaken van de gemeente. De voorganger, die bekwaam is om de diensten in de synagoge te leiden, is in Groningen een vrijwilliger die dit op verzoek van het bestuur doet. Het priesterschap, dat op afstamming berust, heeft na de verwoesting van de Tweede Tempel (69 na Chr.) geen speciale functie, maar neemt een aparte plaats in bij de erediensten in de synagoge. De Rabbijn, die de geestelijke leider is van de gemeente en de meest gezaghebbende persoon op het gebied van Joodse wetten, wordt benoemd op grond van zijn persoonlijke kwaliteiten, zijn opleiding en verkregen bevoegdheid.

De Joodse godsdienst is een monotheïstische godsdienst. Het belangrijkste grondbeginsel is het geloof dat de Schepper Enig is, Hij alleen is God, die was, is en zal zijn, de eerste is en de laatste zal zijn.

Het Jodendom kent geen officiële dogma's. De Joodse religie is een godsdienst van de praktijk, van een levenswijze. Hierbij ligt de nadruk op het naleven van de geboden. Men moet er naar streven om te leven volgens de geboden en verboden, zoals ze in de Tora werden gegeven en later in de Mondelinge Leer zijn verklaard en van richtlijnen zijn voorzien in de Rabbijnse literatuur. Volgens de Joodse traditie was het Joodse volk het enige onder de volkeren dat bereid was om de belofte aan God te doen om te leven volgens zijn geboden. Het Joodse volk was uitverkoren om deze moeilijke opdracht op zich te nemen en op grond daarvan is het verbond tussen God en het Joodse volk aan de voet van de Berg Sinaï gesloten.

Door levenswijze en geloof heeft het Joodse volk zich afgezonderd van andere volkeren en werd door de eeuwen heen vervolgd en onderdrukt. Het geloof in de Messiah, die een afstammeling van Koning David zal zijn en die het volk zal verlossen van alle ontberingen en een tijdperk van vrede en gerechtigheid zal brengen, heeft het volk door de eeuwen heen levenshoop gegeven.

Joods leven wordt het hele jaar verrijkt door het beleven van de Joodse feestdagen, die een religieus-nationale inhoud hebben. Traditie en voorschriften vullen het Joodse leven met riten, symbolen en gezelligheid.

De sleur van het dagelijkse leven wordt wekelijks verbroken door de Sabbat (zaterdag). Deze herinnert aan de dag waarop God rustte na voltooiing van de schepping. Het is voor Joden een dag waarop men rust van arbeid omdat het een Heilige Dag is. Er is nauwkeurig omschreven wat als arbeid wordt beschouwd. Op sabbat dag krijgt de mens gelegenheid voor lichamelijke rust en geestelijke verrijking om krachten te kunnen verzamelen voor de komende werkweek.

Het behoud van leven is in het Jodendom de allerhoogste waarde. Om mensenlevens te redden mag men de voorschriften overtreden, want de wetten van de Tora werden gegeven om er mee te kunnen leven.

T. Ellemers-Etzioni

In Groningen vanaf: midden 18e eeuw

Joodse Gemeente Groningen

Plaats van Samenkomst: Synagoge: Folkingestraat 60,Groningen
Telefoon: 050-5272573