Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt)

26 december 2003

De Gereformeerde Kerken in Nederland (vrijgemaakt) zijn kerken die zich in de jaren 1944 en 1945 hebben vrijgemaakt van uitspraken en de daarop gevolgde tuchtmaatregelen van de generale synodes van de Gereformeerde Kerken in Nederland in 1942 en 1943.

Al in de jaren 30 ontstonden in de Gereformeerde Kerken felle discussies over theologische thema's, zoals het verbond en de doop, de kerk, speciaal de pluriformiteit daarvan, de zogenaamde gemene gratie of algemene genade, de onsterfelijkheid en substantialiteit der ziel, de persoon van Christus.

Zonder daartoe door enige kerkelijke vergadering gemachtigd te zijn, ging de Generale Synode van 1939-1943 er toe over een aantal leeruitspraken uit te vaardigen over genoemde onderwerpen, ondanks het verzoek van de meerderheid der kerken om dat, in verband met de oorlogssituatie, niet te doen. De leeruitspraken wekten veel verzet. De bezwaarden verklaarden dat zij de synodale leeruitspraken niet als conform de Heilige Schrift en de gereformeerde confessie konden aanvaarden. Bezwaarschriften werden door de synode echter afgewezen. Zij sprak nog eens uit dat in de kerken niets anders mocht worden geleerd dan wat met de betrokken leeruitspraken - ze werden door de synode als 'Goddelijke waarheden' getypeerd - ten volle in overeenstemming is. De synode verklaarde ook dat ambtsdragers die niet naar dit voorschrift handelden hun ambtelijke trouw schonden. Honderden predikanten, ouderlingen en diakenen raakten in gewetensnood en verklaarden dat zij zich niet aan de synodale voorschriften konden en mochten houden. Zeer veel schorsingen en afzettingen volgden.

Op 11 augustus 1944 werd in Den Haag een landelijke vergadering van bezwaarden gehouden. In deze 'Vrijmakingsvergadering' werd de 'Acte van Vrijmaking of Wederkeer' voorgelezen. Hierin werd verklaard dat men zich in overeenstemming met art. 31 van de Kerkorde vrijmaakte van de "verbastering van de leer en de kerkregering" alsook van het misbruik van de kerkelijke tucht. Latere samensprekingen tussen de synodalen en de vrijgemaakten leverden niets op; de kloof werd integendeel steeds breder. Wel stapte in 1950 een tiental predikanten (groep-Bos) met 2500 gemeenteleden weer over naar de synodale Gereformeerde Kerken.

In de jaren 60 ontbrandde een conflict onder andere over de geldigheid van de kerkenorde en de kerkelijke binding aan de gereformeerde belijdenisgeschriften (de Drie Formulieren van Enigheid), vastgelegd in het zogenaamde Ondertekeningsformulier voor ambtsdragers. Dit leidde in 1965-1969 tot de afscheiding van de Nederlandse Gereformeerde Kerken (tot 1979 de "Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt, buiten verband)") genoemd. Er zijn vanaf 1944 vrijgemaakte gereformeerde kerken in de stad Groningen. Momenteel zijn er 6 zelfstandige kerken in de stad.

In Groningen vanaf: 1944

Groningen-Helpman

Plaats van Samenkomst: Opstandingskerk, P.C. Hooftlaan 48, Groningen
Telefoon: 050-5251424

Groningen-Hoogkerk

Plaats van Samenkomst: Hoendiep 232, Groningen
Telefoon: 050-5566934

Groningen-Noord

Plaats van Samenkomst: Noorderkerk, Akkerstraat 28, Groningen
Telefoon: 050-5735569

Groningen-Oost

Plaats van Samenkomst: Oosterkerk, S.S. Rosensteinlaan 23, Groningen
Telefoon: 050-3136030

Groningen-West

Plaats van Samenkomst: Columnakerk, P. Potterstraat 2, Groningen
Telefoon: 050-3181860

Groningen-Zuid

Plaats van Samenkomst: Refajahkerk, Galenuslaan 1, Groningen
Telefoon: 050-5251554 / 5259012

kronkel lijn