Al vrij snel na de uitvinding van de cinematografie raakten velen op een dusdanige manier in de ban van dit nieuwe medium dat al binnen enkele jaren de behoefte ontstond om niet zelf bewegende beelden vast te leggen maar ook het resultaat van die opnamen te laten zien aan huisgenoten, buren en vrienden. Vanzelfsprekend kwam een aantal mensen op de idee dat hier geld mee te verdienen viel en die brachten de bioscoop bij de liefhebbers thuis.

Voortbordurend op de uitvinding van de smalfilm van de Britse fotograaf Birt Acres, die het 17,5mm formaat introduceerde, bracht de Duitse firma Heinrich Ernemann apparatuur en films op de Europese markt om filmamateurs niet alleen in de gelegenheid te brengen om zelfs films te maken, maar ze ook te kunnen vertonen in de huiselijke kring.

Filmcatalogus

Ernemann had in de jaren '10 al een uitgebreide filmcatalogus met films voor vertoning in de huiskamer. De prijs lag rond de 80 pfennig per meter. De films werden geleverd in kleine kleurige ronde blikjes en waren opgewikkeld op een rond houten klosje. Het Smalfilmmuseum heeft een aantal van deze films in haar bezit en een deel er van onlangs geconserveerd. De films die bewaard zijn gebleven zijn amateurfilms en korte humoristisch filmpjes, vervaardigd voor de huisbioscoop. Een amateurfilm, van onbekende maker, laat een familie zien van gegoede huize. Kindertjes in en rondom een wandelwagen, een kind spelend in een box. Het kind gooit het speelgoed, waar je nu op een verzamelbeurs vermoedelijk meer dan vijfhonderd euro voor neer moet tellen, achteloos uit de box in het gras. Op de voorgrond staat een mooi hobbelpaard. Het kind wordt verzorgd door een gouvernante en de moeder heeft, al was het maar voor de filmopnamen, kennelijk ook even aandacht voor de peuter. Uiteraard zijn de opnamen bij mooi weer buiten het huis gemaakt. Binnen filmen was, mede door de matige filmgevoeligheid, nog niet mogelijk.

Jaarmarkt

De tweede amateurfilm laat een jaarmarkt zien, met optochten, een sportevenement en een optreden van een kermis-aapje, balancerend met een stok over een dunne evenwichtsbalk. De aap heeft er duidelijk geen moeite mee, maar de vele omstanders kijken geboeid toe. Op de achtergrond is een tent zichtbaar met een Duits opschrift. Vermoedelijk gaat het hier om een evenement dichtbij of vlak over onze landsgrens. De film is in elk geval afkomstig van een familie uit Nijmegen. Deze films geven, aangevuld met de korte kluchten, een prachtig tijdsbeeld en een goede indruk van wat er in de huisbioscoop in de jaren '10 en '20 te zien is geweest.