700 jaar stad Wijk bij Duurstede

De Romeinse tijd

Gemeentegebied wordt al vele eeuwen bewoond
Wijkse Courant 17 november 1999

    Vandaag dus deel één van de serie Wijk bij Duurstede 700 jaar stad: de Romeinse tijd. Wonen op de plek waar nu Wijk bij Duurstede ligt is immers niet nieuw.

    Bij opgravingen in het recente verleden is gebleken, dat er al eeuwen geleden mensen moeten hebben gewoond. Bij onderzoeken op de plekken waar nu de wijken De Horden en de Geer zijn gebouwd zijn resten gevonden die ons terugbrengen naar de Midden-Bronstijd. Deze periode duurde van 1500 tot 1300 voor Christus, hetgeen hetgeen betekent dat er dus bijna 3500 jaar geleden al mensen in dit gebied leefden.
    Vermoedelijk zelfs hiervoor al. Vanaf deze periode is bewoning altijd aanwezig gebleven.
    De eerste vormen van wonen stelden waarschijnlijk niet veel voor. Het ging hierbij om kleine nederzettingendie in de omgeving wel meer gevonden zijn. De eerste echt interessante periode is de tijd van de Romeinen. Onder leiding van de beroemde Julius Ceasar kwamen de Romeinen vanuit Italië naar het noorden opzetten, In 51 voor Christus hield de verovering op. De rivier de Rijn vormde vanaf die tijd de grens van het Romeinse Rijk. Dit zou tot aan het eind van de Romeinse Rijd, rond 400 na Christus, zo blijven.

Romeinse, bronzen helmen, opgebaggerd bij Rijswijk (Gelderland) en vermoedelijk afkomstig uit het fort Levefanum.
Illustratie uit het boek 'Van Dorestad naar Wijk bij Duurstede' van Uitgeverij Uniepers Abcoude.

    Langs de grens bouwden de Romeinen allerlei forten, om het rijk te beschermen tegen de zogenaamde Barbaren van boven de grens. Waarschijnlijk heeft er rond Wijk bij Duurstede ook zo'n Romeins fort, ook wel castellum genoemd, gestaan. Historici zeggen waarschijnlijk, want het definitieve bewijs is tot nu toe uitgebleven.
    Al in 1706, bijna driehonderd jaar geleden dus, beweerde de historicus Joachim Oudaen, dat hij de bewijzen van een Romeins fort had gevonden. Oudaen beweerde, dat kasteel Duurstede gebouwd was op de fundamenten van het oude fort. Het Romeinse Batavodurum Quentovicus zou later gewoon Wijk bij Duurstede zijn geworden. Helaas hebben latere onderzoeken de beweringen uit 1706 naar het rijk der fabelen verwezen. De zoektocht naar het castellum is echter altijd doorgegaan.

Peuteringerkaart

    Het vermoeden van een Romeins fort heeft de geschiedkundigen altijd bezig gehouden. De gegevens hiertoe werden ontleend aan de zogenaamde Peuteringerkaart. Dit is zo'n beetje de oudste bekende kaart van ons land. Het gaat hierbij om een kopie uit de Middeleeuwen van een kaart uit de tijd van de Romeinen.
    Volgens deze kaart moet ongeveer op de plek van het huidige Wijk bij Duurstede het Romeinse Levefano hebben gelegen. Uit de tot nu toe gedane vondsten is nog niet duidelijk geworden, dat het bij deze naam om een fort ging. Van de bij opgravingen gevonden voorwerpen stamt slechts twaalf procent uit de tijd van de Romeinen.
    Van deze spullen is vermoedelijk een groot deel pas in de Middeleeuwen ons genied ingevoerd.
    In 1967 vond men op een plek ten westen van Wijk bij Duurstede een fossiele rivierbedding. Uit nieuwsgierigheid is het onderzoek rond de plek van de huidige Romeinenbaan toen voorgezet. De belangrijkste vondsten met betrekking tot de Romeinen zijn gedaan in de periode 1970-1971. De grondonderzoekers vonden resten van een akkercomplex en een grafveld uit de Romeinse tijd. Het akkercomplex werd gevormd door drie stroken met een lengte van ongeveer 130 meter en een breedte variënd tussen de achtien en 24 meter.

Blijven zoeken

    In het grafveld werden 37 graven gevonden, waarin de resten van gecremeerde mensen lagen. Bij de akkers zijn allerlei gebruiksvoorwerpen gevonden die in de periode tussen het midden van de tweede eeuw en het midden van de derde eeuw werden gebruikt.
    Omdat de gevonden voorwerpen vooral civiele zaken en geen militaire spullen waren, gaat het bij deze nederzetting waarschijnlijk om een burgerlijke nederzetting. Het militaire complex is dus nog steeds niet gevonden.
    Dat het gebied van Wijk bij Duurstede al vele eeuwen bewoond wordt, is dus wel bewezen. Of het in de Romeinse tijd een belangrijke plaats was ofwel een plek waar een grensfort stond, is echter nog niet bewezen. Meer dan resten van gewone burgernederzetting zijn (nog?) niet gevonden.
    Omdat het niet waarschijnlijk is, dat het eventuele castellum door het water is weggespoeld, blijven archeologen zoeken.

Terug naar de 700 jaar index pagina.