Gentrification overzicht Amsterdam

Dit is een uitgebreide versie van een post op indymedia.nl.


Het woord gentrification werd eerst gebruikt voor het opkopen en opknappen van huizen in arbeidersbuurten in Londen, één voor één. Daardoor werd de oorspronkelijk bevolking verdrongen, hoewel dat niet op zich het doel was van de huizenkopers. Inmiddels is dat wel verheven tot doel in vele steden - het opzettelijk vervangen van de bevolking van een buurt, door 'betere mensen'. Beleidsmatig gentrification is een vorm van sociale zuivering.

In Amsterdam heeft wethouder Duco Stadig een sociale zuivering ingezet, die gaandeweg ook een etnische zuivering is geworden. Amsterdam is hiermee veel verder dan Rotterdam, vooral omdat het nooit openlijk als 'allochtonenstop' werd afgekondigd. Lelystad, Almere en Zaanstad worden wel eens genoemd, als vestiging plaats voor de armen uit Amsterdam, maar ook daar wordt geen enkele goedkope woning gebouwd. Ze richten zich eveneens op de bovenkant van de markt, voor zover dat kan. Alle gemeenten willen de armen kwijt, alle gemeenten willen graag koopkrachtige inwoners in hun plaats, geen gemeente wil als opvang dienen. En ook al was er vervangende woonruimte, dat rechtvaardigt nooit een sociale zuivering van Amsterdam.

De woningcorporaties spelen een opmerkelijke rol: ze hebben hun oorspronkelijke doelstellingen 180 graden gedraaid. Ze werden opgericht honderd jaar geleden, om woningen voor de armen te bouwen. Nu slopen ze de woningen van de armen, om de rijken te huisvesten.

Veel protest is er niet. In de Spaarndammerbuurt en de westelijke tuinsteden zijn bewoners-groepen actief tegen samenvoeging / sloop van huurwoningen en uitplaatsing. De ideologie - dat een stad dient zich te ontdoen van de lage inkomens - is echter nooit een politiek strijdpunt geweest in Nederland. Het werd gewoon stilzwijgend aanvaard.

Hieronder een overzicht van gentrification-gebieden en zuiverings-projecten in Amsterdam: waar, wie is verantwoordelijk, en wat zijn de specifieke doelstellingen.

De lijst begint met de binnenstad (Stadsdeel Centrum), en loopt dan in een cirkel, met de klok mee vanaf Stadsdeel Zeeburg. Gentrification impliceert verdringing van de oorspronkelijke bevolking. Vanouds dure buurten zoals de hoofdgrachten, Apollo-buurt, en Concertgebouw-buurt ondergaan dus geen gentrification. Ook niet opgenomen in de lijst: nieuwbouw-projecten op onbebouwde grond (zoals IJburg), en 'brownfield' projecten op voormalige industrieterreinen. In sommigen gevallen zijn de aanjagers genoemd, projecten die het proces van gentrification versterken - bijvoorbeeld een cultureel centrum, een winkelcentrum, of een museum. Zulke hoogwaardige functies, en met name kunst en cultuur, maken een wijk aantrekkelijker voor mensen met een hoge inkomen. 'Sociale zuivering' geeft aan, dat er een bewuste streven is om een deel van de bevolking te lozen.

Stadsdeel Centrum, Jordaan:

was de eerste gentrification in Amsterdam, voltrok zich zonder beleid en regie, nu grotendeels afgerond.

Stadsdeel Centrum, Czaar Peter buurt:

sociale zuivering, particuliere eigenaren en corporaties, regie stadsdeel. Aanjagers: ontwikkeling oude Stork-terrein - met name Amsterdam Convention Factory, Het Parool, en ook brownfield-nieuwbouw in Funenpark.

Stadsdeel Centrum, Marnixstraat:

particuliere eigenaren, Zomers Buiten, regie stadsdeel.

Stadsdeel Zeeburg, Indische buurt:

samenvoeging door corporaties de komende jaren. Aanjager: cultuur/educatief centrum Timorplein (gepland).

Stadsdeel Oost/Watergraafsmeer, Hugo de Vrieslaan:

corporaties, regie stadsdeel. 50% sloop voor koopwoningen.

Stadsdeel Oost/Watergraafsmeer, noordwesthoek:

is al grotendeels koopwoningen, opwaartse druk op prijzen.

Stadsdeel Oost/Watergraafsmeer, Swammerdambuurt:

corporaties, stadsdeel vanaf 1996, 6 projecten. Huurders waren eerst betrokken bij project, later uitsluitend eigenaren. Samenvoegingen van 19e-eeuwse woningen.

Stadsdeel Oud-Zuid, De Pijp (geheel):

particulieren en corporaties.

Stadsdeel Oud-West, heel stadsdeel:

sociale zuivering, regie stadsdeel. Aanjager De Hallen (cultureel centrum in voormalige tramremise, klaar in 2007).

Stadsdeel Oud-West, Kinkerbuurt tussen van Lennepkade en Overtoom:

klassieke gentrification door particuliere huisbazen, pand voor pand samenvoegen van huurwoningen, daarna verkopen.

Stadsdeel Oud-West, Kinkerbuurt, Hasebroekstraat, Rochdale-blokken:

sociale zuivering door corporatie.

Stadsdeel Oud-West, Kinkerbuurt, rond ten Kate markt en Bellamyplein:

begin gentrification zichtbaar in een rommelig en vervallen buurt met veel migranten, ook 'verwitting' van de buurt. Aanjager: De Hallen.

Stadsdeel De Baarsjes, Chassee-buurt:

sociale zuivering, regie stadsdeel, EU-fondsen.

Stadsdeel De Baarsjes, rest Admiralenbuurt:

begin gentrification in architectonisch waardevolle buurt, rond Mercatorplein. Verwitting.

alle stadsdelen van de Westelijke Tuinsteden - Geuzenveld, Slotermeer, Osdorp, Slotervaart Overtoomse Veld:

grootschalige sociale zuivering in project Parkstad. Corporaties, regie stadsdelen en centrale stad. Meer dan 10 00 woningen over 15 jaren. Verwitting: duidelijk gericht tegen een concentratie van migranten, vooral Marokkanen.

Stadsdeel Westerpark, Fagelbuurt:

sociale zuivering, particulieren en corporaties, regie stadsdeel. Aanjager: Westergasfabriek.
http://www.zomersbuiten.nl/Koopwoningen/koopwoningenprojecten.htm#Fanius

Stadsdeel Westerpark, Spaarndammerbuurt:

sociale zuivering, corporaties, regie stadsdeel, EU-fondsen. Aanjager: aangrenzend brownfield-project Houthaven, in oude havenbekkens.

Stadsdeel Westerpark, zuidkant van Diemen straat:

corporaties. Mogelijk sloop voor verbreden straat. Aanjagers: Het Veem, Y-Point, Silo, Silodam.

Stadsdeel Noord, omgeving metro van Hasseltweg:

corporaties, zal pas over enige jaren in volle omvang zichtbaar zijn. Aanjager: Noord-Zuid Lijn.

Stadsdeel Noord, omgeving metro Buikslotermeer plein:

corporaties. Aanjager: Aanjager: Noord-Zuid Lijn, nieuw 'stadscentrum' voor Noord, eerste kantorenwijk van Noord.

Stadsdeel Noord, IJplein:

gefaalde gentrification uit de jaren '80, recht tegenover Centraal Station, uitzicht over het IJ. Een daadwerkelijke gentrification lijkt nu onvermijdelijk.



Brownfield gentrification in Amsterdam