Oproep tot staatsgreep: streekvervoer

Als het democratisch proces tot foute uitkomsten leidt, zoals slecht streekvervoer, dan moet het buiten werking gesteld worden. Een verzoek aan de legerleiding om de regering omver te werpen, en een goed stelsel van streekvervoer tot stand te brengen.


Amsterdam, 04 december 2003

Luitenant-generaal Marcel Urlings
Bevelhebber der Landstrijdkrachten
Postbus 20701
2500 ES Den Haag

oproep tot staatsgreep

Ik verzoek je om een staatsgreep te plegen tegen het slechte streekvervoer. Voor een beeld van de huidige toestand van het streekvervoer, verwijs ik je naar een artikel in de Volkskrant Magazine, copie bijgevoegd. Overigens bestaat veel 'streekvervoer' feitelijk uit stadsdiensten en agglomeratie-diensten. Met staatsgreep bedoel ik, het met militair geweld omverwerpen van de democratisch gekozen regering. Deze oproep is strafbaar, dat begrijp ik, maar dat zegt niets over de ethiek van de zaak.

Ik zal een copie van deze brief sturen aan dhr. Akerboom, hoofd Democratische Rechtsorde bij de AIVD. De oorzaak van de slechte toestand van het streekvervoer, en de onmogelijkheid deze te verbeteren, ligt namelijk in de democratische rechtsorde. Specifiek, de democratische partijen hanteren een ideologie die vijandig en nadelig is, ten opzichte van het streekvervoer, en het democratisch proces stelt ze in staat om deze toe te passen. Deze ideologie omvat de volgende elementen:

1. het stimuleren van het autovervoer door de overheid, vooral door de bouw van wegen. Dit is al vanaf de jaren '20, min of meer een staatsideologie in de westerse landen.

2. de ideologie van de markt en de marktwerking. In wezen is er geen rendabele markt voor bus en trein, in een land met een hoge autobezit. Toepassing van marktprincipes zal altijd neerkomen op afbraak. De marktwerking betekent bijvoorbeeld, dat een buslijn ophoudt waar het passagiersaanbod onder een grenswaarde daalt, ook al is dat midden in de polder. Dit belemmert het opbouw van een netwerk, waardoor het gebruik daalt, waardoor de lijn verder ingekort wordt.

3. trein en bus worden gezien als aanvullend vervoer, in een vervoersstelsel dat vooral uit de auto bestaat. Daardoor ontbreekt een volledige netwerk van bus- en trein-diensten in Nederland. Elke nieuwe woning krijgt automatisch een wegaansluiting, maar van elke nieuwe spoorlijn of buslijn, moet eerst de noodzaak en rendabiliteit aangetoond worden.

4. het openbaar vervoer wordt vaak benaderd als 'concurrentie voor de auto', een principe die nergens anders toegepast wordt. Het drinkwater wordt niet geleverd met bier-smaak, om de concurrentie met de brouwerijen aan te gaan, dus waarom zouden bus en trein beleidsmatig als nep-auto's behandeld worden? Vanuit deze houding, wordt streekvervoer ontworpen voor mensen die het niet gebruiken. Busdiensten worden bijvoorbeeld uit de dorpskernen omgeleid, om langs een carpoolplaats te rijden, waar toch niemand instapt.

5. bus en trein worden gezien als vervoer voor de sociaal zwakkeren, ouderen, en gehandicapten, kortom voor losers. De houding is: "normale mensen rijden auto, wij met een auto betalen wel een bus voor die losers, dan moeten ze dankbaar zijn, en niet zeuren over verbeteringen".

6. mede hierdoor ontstond een toegangs- en bereikbaarheids-benadering: de diensten worden ontworpen om een minimale toegang tot vervoer te geven, niet op basis van frequentie, snelheid, betrouwbaarheid, of integratie in een netwerk. Het gevolg is bijvoorbeeld busdiensten die een lange kronkelende route rijden, om zoveel mogelijke dorpen aan te doen, een paar keer per dag. De dorpen zijn dan officieel "bereikbaar" - maar vraag niet hoe vaak, of hoe snel, of hoe duur. Lijnen rijden ook afwijkende routes, om een paar haltes elders te bedienen, en krijgen dan een andere lijn-nummer, waardoor het lijnennet onoverzichtelijk wordt. Tientallen 'lijnen' worden daaraan toegevoegd, die 2, 3 of 4 ritten per dag maken. Ritten worden ingekort, maar niet altijd op dezelfde plaats. Het gevolg is dat je nooit naar een streekbus-halte kunt lopen, in de verwachting dat een bus komt. Om het streekvervoer te gebruiken moet je een dienstregeling op zak hebben, en soms zijn ze niet eens beschikbaar.

Het ligt dus niet aan 'de economie'. Ook in de huidige recessie kan Nederland een uitstekend netwerk van bus- en trein-diensten betalen. De kosten daarvan zijn klein in verhouding tot het Bruto Nationaal Product. De Nederlandse huishoudens besteden nu al meer dan 10% van hun inkomen aan vervoer. Als dat geld voor trein en bus gebruikt wordt, in plaats van auto's en benzine, dan is dat economisch gezien slechts een verschuiving. Een economisch wonder is daarvoor niet nodig. Het ligt ook niet aan een falend bestuur, of aan de bureaucratie. Het ligt aan de opzettelijke keuzes ten nadele van het streekvervoer, door de democratisch gekozen overheden - rijk, provincies, en gemeenten. De democratie heeft hier niet gefaald, de democratie heeft goed gewerkt, dat is het probleem. Wat betreft het vervoersbeleid, hebben de democratische partijen hun partijprogramma's in de praktijk kunnen brengen, zoals dat hoort in een goed functionerende democratie. Dat is juist de oorzaak van de huidige wantoestand.

Het concept Verkeer en Vervoersplan van het Regionaal Orgaan Amsterdam (oktober 2003) laat zien, hoe een democratisch bestuur opzettelijk het streekvervoer verslechtert. De huidige netwerk van buslijnen rond Amsterdam wordt losgelaten: mogelijk verdwijnen alle bestaande buslijnen. Wijken of dorpen met minder dan 4 000 inwoners worden in principe niet langer door de bus aangedaan. Er komt een vorm van collectieve taxi-vervoer (hiervoor geldt meestal, een uur vantevoren aanmelden). Het is vraag-afhankelijk: bij onvoldoende vraag rijdt helemaal niets meer naar de kleinere dorpen. Slechts de grotere plaatsen en wijken behouden een vaste buslijn. De taxi's rijden naar een soort verzamelhalte, om daar zo mogelijk een bus vol te krijgen. Vele reizigers zullen tweemaal overstappen: van taxi naar bus naar taxi, bijvoorbeeld. De busbedrijven stellen zelf hun lijnennet samen, op basis van deze zeer minimale eisen. Eventuele nieuwe buslijnen komen vooral in de 'congestie-gevoelige corridors', dat wil zeggen in de meeste gevallen evenwijdig aan een spoorlijn. De buslijnen worden niet langer afgestemd op de treinen, en hoeven de stations helemaal niet aan te doen. Dit zal zo goed als zeker tot gevolg hebben, dat de busbedrijven vooral sneldiensten tussen de steden laten rijden, in de spits, op de snelweg naast de spoorlijn. Streekvervoer in de huidige betekenis houdt op te bestaan. Bovendien zullen alle kortingen op het openbaar vervoer (65+, scholieren) verdwijnen - "het openbaar vervoer wordt niet gebruikt om aan inkomenspolitiek te doen". Dit plan wordt opgesteld door mensen die het nut van streekvervoer gewoon niet inzien: wellicht hebben ze de laatste 20 jaar zelf niet in een trein of bus gezeten. Als zulke mensen het streekvervoer vervolgens 'ontwerpen', dan doen ze dat in de zin van afbreken. Maar democratisch gekozen zijn ze wel, veelal door kiezers die zelf ook nooit in bus of trein zitten.

Als de democratie tot een foute toestand leidt, dan moet de democratie buiten werking gesteld worden. Nu ken ik het standpunt van dhr. Akerboom: "als het democratisch proces onherroepelijk leidt tot een slechte vervoersstelsel, dan dient men dit te accepteren". De uitkomsten van het democratisch proces zijn voor de AIVD heilig, tornen daaraan mag niet, de democratie zelf is heilig - en een verzoek tot staatsgreep is een vorm van heiligschennis. In hun ogen is een democratisch land met slecht vervoer, slechte huisvesting, slechte gezondheidszorg en slechte ruimtelijk ordening, te verkiezen boven een niet-democratische land waar alles goed functioneert. Dat is ook het standpunt van de Nederlandse overheid, en van democraten in het algemeen.

Als Bevelhebber van de Landmacht ben jij, zeker in samenwerking met andere militairen, in staat om een goed stelsel van streekvervoer tot stand te brengen, met een overzichtelijke structuur, een hoge frequentie over de hele dag, met integratie van bus, trein en sneltram, met geïntegreerde agglomeratie-diensten, en geïntegreerde lage tarieven. Dat is een groot goed, en respect voor de democratie houdt dat juist tegen. Het zou juist een goede zaak zijn, om dit tot stand te brengen middels een staatsgreep. Het zijn hier duidelijk de democraten die, ethisch gezien, aan de verkeerde kant staan.

Paul Treanor



Why democracy is wrong