Speciale onderwerpen
Franciscus in de kunst

Op deze pagina vindt u in enkele eenvoudige woorden hoe Franciscus en Clara in de kunst voorkomen.
Er zijn twee moeilijkheden: ten eerste heeft Dhr Van Os daar een hele cursus over gegeven. Ik wil hem niet kopiëren, dus ik vind opnieuw het wiel uit.
De tweede moeilijkheid is: als je alle plaatjes zou willen zien, kost dat heel veel 'download'tijd. Clara
Ik beschrijf dus de verschillende vormen en verwijs dan naar een plaatje, dat je kunt aanklikken als je een snelle browser of modem hebt. Anders kun je beter gewoon lezen of in kerken, musea of boeken kijken!
Als je andere ideeën hebt, laat het me dan a.u.b. weten.

Franciscus en Clara komen in de kunst vaak voor, en wel volgens heel bepaalde vormen, die je overal tegenkomt.
1. Franciscus en Clara
Bekende beelden zijn de klassieke Clara, of Clara als klassieke non of enkele van de tekeningen van Jan Philippus, die zoals ik beschreven heb, op een Amerikaanse vindplaats staat met meer dan 150 tekeningen over Franciscus en Clara.

2. Franciscus voor zijn bekering
Je ziet dan Franciscus als jongeman, meestal terwijl hij geld geeft aan armen.
Een andere bekende afbeelding is het afscheid van zijn vader en moeder, op het moment dat hij heel theatraal zijn kleren uittrekt en deze aan zijn vader geeft.
Een verdere afbeelding is die van zijn bekering, zoals hij dat zelf beschrijft: de weerzin van de kus aan de melaatse man. Toen hij dat aankon, besefte hij dat hij veel meer kon.
3. Franciscus en zijn broeders
4. Franciscus in de verhalen over hem
Er is een bundeling van verhalen over Franciscus, "Een boeket van verhalen". Enkele bekende daaruit zijn de eerste kerstviering, hier als boekomslag, of als oude gravure, de preek voor de vogels en de vissen, en vandaaruit de geromantiseerde afbeeldingen van Franciscus met een wolk van vogels om zich heen: zie bij nummer 8.
Een apart beeld is dat van de speelman: de violist Franciscus die met twee houtjes doet alsof hij viool speelt. Ik zag dit op verschillende Amerikaanse sites. Ik heb er een wat aangepast: zie de speelman.
Het doet me denken aan die Surinaamse man die ik in Amsterdam zag bedelen: hij stond een liedje te mummelen en begeleidde zichzelf op een gitaar. Hij maakte de muziekbewegingen, alleen: er zaten geen snaren op zijn gitaar.
Franciscus is bij de Sultan van Egypte op bezoek geweest, als vredebrenger temidden van de wrede kruisvaarders. Kijk bij Franciscus en de Sultan
5. Franciscus en de wondtekenen
Op deze fresco uit ong. 1290 schilderde een Toscaanse Meester Franciscus met een open habijt, om zo de wondtekenen te tonen. De tekenen, stigmata, zijn ook op zijn handen te zien.
Een bekende afbeelding zie je bij Stigmata
Er zijn afbeeldingen waarop een engel Franciscus de tekenen van Jezus' wonden inprent in diens lichaam. Soms lijkt het alsof hij door touwtjes aan de engel is gebonden.
Klik op de volgende link voor de afbeelding van een stigmatisatie uit de 15-de eeuw, door een onbekende Meester. Het bevindt zich in het Franciscaans Museum in Rome. Klik hier
6. Franciscus en de kerk
een bekend beeld is de droom van Franciscus, waarin hij de kerk moest ondersteunen. Vaak wordt dat afgebeeld door een man in een pij, die een balk van een kerkgebouw op zijn schouders neemt.
Als tweede beeld is bekend het moment dat Franciscus voor de paus verschijnt. Hij weet niet dat de paus een campagne is begonnen tegen de afwijkingen in de kerk, en daarom dankbaar gebruikmaakt van deze arme en charismatische man. Franciscus houdt zich niet bezig met politiek en gaat met de paus om juist als met de arme boeren.
7. Franciscus als vredestichter
dat zijn vaak episodes uit de bovengenoemde verhalen:
8. Franciscus en de natuur
Zonder ons in de discussie te begeven, of Franciscus wel zo'n natuurmens was in onze betekenis van natuur en milieu, kunnen we zien hoe vaak hij wordt afgebeeld als iemand die het Zonnelied heeft geschreven, dus Franciscus en de zon, de maan, de sterren, als een soort heerser over de schepping, zou je zeggen. Vele kunstwerken hebben het Zonnelied als thema, zie bijvoorbeeld Franciscus en de schepping
9. Portretten.
Wij vinden portretten vanzelfsprekend wanneer we iemand afbeelden. Dat is niet altijd zo geweest. Maar grote kunstenaars hebben wel een afbeelding van Franciscus nagelaten: Cimabue schilderde de bekende afbeelding.
Franciscus zien we verschijnen volgens de smaak van de tijd waarin hij nageleefd wordt. In tijden van gevoelige vroomheid, waarin we ook Jezus als een rose-achtig mannetje met een jurk zien, zien we Franciscus op dezelfde manier afgebeeld.
Misschien houdt u er wel van: Franciscus en de vogels, en twee andere die er sprekend op lijken de softe Franciscus en de weke Franciscus.
10. Van alles.
Elke computergebruiker kent het lettertype St. Francis, een soort vrolijk kinderlijk handschrift: een voorbeeld. Het lettertype kan ik je toemailen als je belangstelling hebt.
En op een andere plaats kun je lezen en zien hoeveel verschillende soorte tau-tekens er zijn gemaakt, zie bijvoorbeeld bij een tau getekend door Jan Philippus.
Zie ook het kleine franciscusmannetje in de vorm van een tau boven aan de bladzijde. Dit symbool zag ik in veel landen, en nu ook hier als als internet-Franciscus.
11. Franciscus in miniatuurkunst.
De Claris Sibilla von Bondorf schreef tussen 1460 en 1478 de vertaling van de Legende Major van Bonaventura. Deze beschreef het leven van Franciscus. De Claris tekende er ontroerende miniaturen bij. Enkele ervan zijn hier te zien minatuur [1], [2], [3], [4], [5], [6]
12. Franciscus nu.
Franciscus Ik ben altijd geraakt geweest door het beeld van Franciscus, gemaakt door de Amsterdamse kunstenaar Gomes. Toen het nog in Amsterdam aan de Noordermarkt stond, heb ik er talloze foto's van genomen. Dit is er een van: ik noem het De Stilte.
2. Franciscus voor zijn bekering
13. Kapucijnen nu.
kapucijnenbier uit Budel Er zijn duizenden afbeeldingen van kapucijnen, uit Nederland en internationaal. Iemand maakte mij attent op het bestaan van kapucijnenbier uit het Peelse plaatsje Budel. Je kunt het alleen per krat kopen, en alleen daar. Dus ga uw gang.

Deze bladzijde wordt nog uitgebreid. Als iemand plaatjes beschikbaar heeft, stuur ze me dan op a.u.b.

Een mooie pagina over Franciscus, vooral over de schilder van Franciscus, zid u bij Giotto Voor commentaar altijd bereikbaar: p.vanderveer@inter.nl.net .

Naar de top van de pagina of naar het overzicht van de website.
URL: http://www.franciscaans.nl | E-mailadres: p.vanderveer@inter.nl.net | Webredacteur: Piet Hein van der Veer