35 km

Tip: Indien u op de bruin-onderstreepte woorden op deze pagina klikt krijgt u de desbetreffende website of e-mail.

Algemene opmerking

De Lekdijk tussen Lexmond en Tienhoven wordt momenteel - lente 2007 – versterkt. Tussen Lexmond en Ameide is de Lekdijk afgesloten voor doorgaand verkeer. Voor de fietsroute is dat niet zo’n probleem. Maar bij de aanrijroute is het even opletten: Vanaf de A27 bij Lexmond staat de omleiding vanaf de snelweg aangegeven met gele borden. Kies de afslag Meerkerk en volg dan de borden richting Ameide.

Inleiding:

Met een fietsroute rond de Keistad hoef ik uiteraard niet aan te komen bij deze fietswebsite, de expert aller experts. Bovendien, ook in de rest van Nederland zijn heel veel mooie plekjes. Dus heb ik gekozen voor een fietstocht (met enkele facultatieve afstapjes) in de omgeving van mijn geboorteplaats Ameide, op de grens van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Het is een typisch Nederlands polder/rivierengebied. 

Veel plezier met deze fietstocht! Vooral in het voorjaar, in de bloesemtijd, zal deze route mooi zijn. De route is in tweeën te knippen en is in totaal naar schatting 35 km lang. Let wel even op de vaartijden van het tweede pontje 'De Overkant'!

Corita Johannes.

Hoe (per auto) te bereiken?

Om te beginnen: men neme de fietsdrager, bevestige die achter op de vierwieler en begeve zich richting het groene hart, naar het gebied Vijfheerenlanden/Alblasserwaard via de A27. Neem de afslag Meerkerk. Volg de borden richting Ameide. 

Parkeren kan in Ameide op de Loswal. Dat is direct na het bushokje tegenover plaatselijke kroeg Riverside (voorheen Lekzicht) rechts de dijk af aan de rivierzijde. (overigens tien meter verder links de dijk af: ligt nog een café-restaurant: het Wapen van Ameide, beide bij mooi weer met terras).

Deze plek heet Loswal omdat hier binnenvaartschippers hun goederen losten, voornamelijk graan voor de plaatselijke meelfabriek.

Fietsroute met toelichting

Volg om te beginnen de Lekdijk stroomafwaarts. Let direct aan uw linkerhand op het rijtje statige oude herenhuizen. 

Na een halve kilometer ziet u links een landhuis, het Slot Herlaar (de vroegere Heren van Ameijde). Op de plaats van het huidige slot Herlaar heeft een veel ouder kasteel gestaan. Het enige overblijfsel is de toegangspoort van dat eerste kasteel.  Ook Huis te Jaarsveld, aan de overzijde van de Lek, is eigendom van de familie Van der Lee, maar daarover later.

Vervolg de Lekdijk richting Tienhoven. Na enkele honderden meters ligt, wonderlijk in de lus van de Lekdijk, een oude Romaanse kerk. Alleen 's zomers zijn er kerkdiensten in dit Hervormde Kerkje. Een kerkorgel is er niet, enkele koperblazers begeleiden de zang van de kerkgangers. Het onderste deel van de toren is van tufsteen en stamt uit de twaalfde eeuw. Vlak voor de kerk ligt een (voormalig) café. Dit is een oud veerhuis. Heel vroeger was hier een pontveertje over de Lek. Het gebouwtje vijftig meter voorbij het kerkje aan de linkerzijde op dijkhoogte is het voormalige gemeentehuis van Tienhoven (Tienhoven telt lang rond de 500 inwoners).

Fiets een kilometer of twee verder (trouwens buitendijks in de uiterwaard was hier vroeger, de Termeise ijsbaan, tegenwoordig dient daarvoor de Zederik (zie later). Voor de afwisseling gaan we even van de dijk af, sla linksaf de Langesteinse weg in. Neem een paar honderd meter verder, de eerste weg rechts, de Langerakse Tiendweg. Tiendwegen zijn wegen die hier meestal parallel aan de dijk lopen. Er liggen heel smalle weilanden aan dit weggetje met knotwilgen. Dit waren namelijk heel vroeger Hennep-akkers. Hennep werd niet geteeld voor het geestverruimend effect, maar om touw van te maken, in het pre-kunsstof tijdperk. De Hennep werd geoogst en vervolgens in de sloot ernaast gegooid om te rotten. Daarna ging het naar een touwslagerij voor verdere verwerking. Hoewel veel slootjes inmiddels gedempt zijn, zijn de oude smalle akkertjes nog wel te herkennen. 

Fiets verder richting Nieuwpoort, in feite parallel aan de dijk. O ja, mocht u een zwart-witte reigerachtige vogel zien vliegen, en u denkt 'Zou dat een Ooievaar zijn?': wel dat kan kloppen, u bent namelijk op ruim een kilometer afstand van Ooievaarsdorp Liesveld (dat ligt tussen Nieuwpoort en Groot-Ammers). 

Ga bij de eerstvolgende kruising weer rechtsaf, sla aan het eind op de Lekdijk linksaf en fiets weer verder over de Lekdijk. U passeert Langerak (voor puzzelaars overbodige informatie, maar een rak is een lang recht stuk in de rivier). U komt in het vestingstadje Nieuwpoort (nee niet dat van de Slag van 1600). Als u het stadje wat beter wilt bekijken, dan kunt u een korte rondwandeling over deze wallen maken. Volg de Lekdijk weer en steek na een kilometer bij Gelkenes met de pont de Lek over. Aan de overzijde ligt de Zilverstad Schoonhoven (ook gezellige terrasjes). Achter de poort die u vanaf de pont aan uw linkerzijde ziet liggen, bevindt zich het oude centrum (Zilvermuseum, Waag, grachtjes, aardig om even te bekijken).

Wat ook heel mooi is om te fietsen is de route langs het riviertje de Vlist ten noorden van Schoonhoven (richting Haastrecht en Gouda). Maar dit terzijde. Deze route gaat verder vanaf de pont in oostelijke richting naar Willige-Langerak, volg de Lekdijk een kilometer of zes tot u tegenover Ameide uitkomt. Hier ziet u de resten van het oude gemaal. Nog een aardige tip: Als u linksaf gaat kunt u kersen eten, fiets de Rolafweg op en meteen weer rechts rijdt u de Oudeslootseweg in. Dit karakteristieke polderweggetje volgen en net voordat u Jaarsveld in rijdt ziet u links van u de Fruitwaard, met daarnaast de kersenboomgaard (Oudeslootseweg 3). (www.fruitwaard.com)... Daarvan is het nog 400 meter rechtdoor over de Veldensteinlaan en een 50 meter S.L. van Alterenlaan en u bent bij het "Huis van Jaarsveld". Fiets over de dijk een halve kilometer terug tot recreatieterrein Zalmsteke. Als het echt warm is kunt u er ook een triatlon van maken en een duik nemen. Hier vertrekt ook het door vrijwilligers in de vaart gehouden fietspontje, waarmee u over kunt steken naar Ameide.

Let op!! Let op!! Het voetgangers/fietspontje (met de toepasselijke naam 'De Overkant) vaart alleen zomers van Goede Vrijdag tot en met september. In de maand april vaart dit veer alleen in de weekenden en met Pasen en op Koninginnedag. In oktober stopt de pont. Alleen op de tweede donderdag van oktober zet de pont nog bezoekers aan de jaarlijkse Termeise paardenmarkt over, van 9 tot 18 uur. (Informatie: 0183-602676, Mevr. D.Siegersma) Informatie over voetveren is te vinden op: www.voetveren.nl 

Goed, steek dus de Lek over met de voet/fietspont, laat Ameide rechts liggen en volg de Lekdijk in oostelijke richting. 

(Hier begint eigenlijk het tweede deel van de fietstocht, u kunt 'm ook in tweeën knippen, het eerste bovengenoemde stuk is een krappe 20 km lang, het tweede deel circa 14 km).

U komt nu in een gebied dat de Vijfheerenlanden heet. Dit gebied is ontstaan als waterstaatkundige eenheid, rond 1482 uit vijf heer-lijkheden (Arkel boven de Zouwe, Vianen, Hagestein, Everdingen en Ter Leede met Schoonrewoerd).

De dijk maakt een scherpe bocht bij het buurtschap Sluis. Rechtsaf begint de Zouwendijk, aangelegd rond 1277 volgens een handvest van Floris V. (maar de route blijft gewoon de Lekdijk volgen).  Vlak voor de bocht ziet u als u goed kijkt binnendijks rechts een kleine plas, dit is de wiel (ja, dé wiel, niet hèt wiel, zegt men hier), een diepe kolk die het resultaat is van een dijkdoorbraak. Deze wiel was vroeger veel groter en kwam bijna tot aan de dijk. Tientallen jaren is hier vuil gestort. (Misschien komt er ooit een groot gifschandaal want er ligt waarschijnlijk heel veel chemisch afval, onder andere afkomstig van de verffabriek Brink Molyn bij Gelkenes (naast het veer bij Schoonhoven).

Bij Sluis hebben ooit lang geleden tientallen molens gestaan (de laatste ging ruim 20 jaar geleden in vlammen op). Het water binnendijks is de Zouweboezem (wateropslag), ook Zederik geheten (in de volksmond Zeerik (ee uitspreken zoals in eerlijk)). Water uit de Vijfheerenlanden werd hier in de Lek gepompt. Buitendijks kunt u aan het riet in de uiterwaarden de oude rivierloop van de Lek herkennen, die vroeger dus veel dichter langs de dijk liep). 

Volg de Lekdijk in oostelijke richting een paar honderd meter verder, neem de eerste weg rechts (Boezemkade). Iets verder op de dijk staat een informatiebord over dit gebied. Volg de Boezemkade, na een paar honderd meter houdt de bebouwing op. Links ziet u de polder Achthoven, rechts de Zouwe- of Zederikboezem, met veel riet. U kunt hier onder andere roofvogels als Kiekendief of Buizerd zien. Volg dit weggetje. U passeert een gebouw  links (voormalige molen, daarna een stoomgemaal, nu alleen nog een noodvoorziening). Na een paar honderd meter staat links van de weg een huisje. Tijd voor weer een afstapje: want rechts van de weg begint een korte (rond)wandelroute die nog niet zo lang geleden is aangelegd door het riet en over de Zouweboezem. De  route eindigt bij het beginpunt. Dit waterrijke gebied is zeer vogelrijk. Aan de westelijke zijde van de Zouwe bevindt zich de grootste purperreigerkolonie van Nederland (in 2000 broedden er circa 70 purperreigers). Roofvogels zoals buizerd en kiekendief zijn geen zeldzaamheid en ook de roerdomp is er soms te horen tussen het riet. Tegen de avond verzamelen zich boven dit rietland in de zomer soms enorme wolken spreeuwen die samen een rustplek voor de nacht zoeken. Een indrukwekkend gezicht.

Behalve rietlanden, zijn er hier ook veel grienden, waar wilgenteen groeit. In het pré plastic tijdperk werden daar allerlei manden van ‘gebreid’ zoals dat heet. Ameide telde vroeger veel mandenbreiers, men kon hen herkennen aan hun dikke, brede duimen: immers dit werk vraagt behoorlijk wat kracht. Dit werk is inmiddels verdwenen naar lagelonenlanden, alleen op oude-ambachtenmarkten (bijvoorbeeld bij de landelijke fietsdag) ziet men het nog. De wilgenteen wordt wel nog gebruikt voor zinkstukken die rijkswaterstaat gebruikt om dijken te beschermen. Wie zich echt rustig gedraagt kan in de graslanden (meeste kans tegen de avond) ook nog wel eens 1 of meer reeën ontwaren.

Als u weer verder fietst wordt het pad al snel onverhard, valt mee, duurt maar even. Na ongeveer honderd meter staat een informatiebord over het gebied. Op deze plek stond vroeger een molen, nu rest alleen nog een waterinlaat. Het onverharde deel is maar kort, bij het huis in de verte (jawel, alweer een voormalige - onthoofde - molen) begint weer een asfaltpad. Vanaf het eerstvolgende huisje hebt u een mooi uitzicht over de Zederik/Zouwe. Iets verder weer een molen, 'De Hoop', eindelijk eentje met kap en wieken die nog functioneert (en soms draait met hulp van vrijwilligers). 

Fiets verder langs de Zouweboezem. Wat is dat voor herrie? Ja diezelfde vermaledijde A27 die u hierheen bracht. Hopelijk staat de wind gunstig en hoort u er niet teveel van. Ga onder de A27 door en direct daarna rechts het smalle fietspaadje in. Volg dit een kilometer.

U komt nu in de bebouwing van Meerkerk terecht. Sla einde weg rechtsaf, volg deze weg tot deze na enkele honderden meters een scherpe bocht naar links maakt. Aan uw linkerhand passeert u Café De Pad. Sla in de bocht rechtsaf (Zouwendijk), maar sla bijna direct weer linksaf het paadje in, dat tussen de huizen door naar het kerkplein leidt.  Steek dit plein over. Volg 'Het Laantje'. Sla aan het eind van deze straat rechtsaf: u komt nu op de Marijkeweg, aan het eind van deze weg gaat een fietstunnel onder de snelweg (A27) door.

Volg de weg rechtdoor (dit is Broek). Deze weg kronkelt door de polder, want volgt de loop van een oude rivier (die bij Ameide in de Lek uitmondde, A-meide betekent monding van de A, zoals IJ-muiden monding van het IJ). Er liggen prachtige oude boerderijen langs, voor de voorramen van veel boerderijen staan een rij strak gesnoeide leilinden, die in de zomer fungeren als natuurlijke zonneschermen. De meeste boerderijen zijn overigens niet meer in bedrijf. 

IJsboerderij ‘Middelbroeck’ op Broekseweg nr 17a, verkoopt heerlijk zelfgemaakt ‘ambachtelijk’ roomijs.

Blijf deze weg (die later wat breder wordt) steeds volgen richting Ameide. Op Broekseweg nummer 107, verkopen Ria en Piet Vermaat hun zelfgemaakte boerenkaas. Ga in de bebouwde kom van Ameide rechtdoor, Broekseweg (niet de mooiste straat inderdaad). Aan het einde van de Broekseweg, de plaatselijke fietsenmaker Pek. Deze plek heet in de volksmond 'Het End', vroeger hield hier het dorp op. Ga rechts langs het veld dat u voor u ziet. De weg links heet Paramasiebaan (in de volksmond Pollie). Deze rechte straat dateert uit de Franse tijd, de Fransen speelden hier, naar verluidt het balspel Palle Malle (net als op de Utrechtse Maliebaan en het Haagse Malieveld). Wie graag lammetjes ziet dartelen in het voorjaar moet deze Paramasiebaan even inrijden, grote kans dat er in de hoogstamboomgaard links aan het eind wel wat rondspringen.

Echter, volg rechts de Prinsengracht (voor de voormalige Gereformeerde Kerk langs, de nieuwe ziet u aan de overkant van het veld). (Waar is de gracht? gedempt helaas (destijds een stinkend open riool, waar niettemin tevens de was in gedaan werd). Rechts aan het eind passeert u een meelfabriek, ook al weer een voormalige molen (de straat links heet nog Molenstraat (in de volksmond Brouwerij). De arbeiders van die fabriek heten in de volksmond ‘meelmuizen’.

Fiets rechtdoor en u komt op de Dam terecht. Het vrijstaande gebouw in het midden op de Dam is het Raadhuis, aan de stenen in de linker zijmuur aan de Voorstraat zijde is te zien dat het water in het verleden meermalen tot de lippen gerezen is. Het Raadhuis functioneert niet meer als zodanig, want Ameide (in de volksmond Termeij genoemd), dat ruim 3.000 inwoners telt, is helaas ten prooi gevallen aan de herindeling. Tegenwoordig valt het met omringende plaatsen onder de gemeente Zederik. Edoch, Sint Nicolaas laat zich er niet van weerhouden nog telkenjare zich vanaf het bordes van dit Raadhuis te laten toezingen door de Termeijenaren. 

Achter het stadhuis staat een beeldje van een kersenplukker. Er is nu nog wel fruitteelt (appels, peren, pruimen) rondom Ameide, maar vroeger waren er ook veel kersenboomgaarden. Mijn vader bivakkeerde als kind in de kersentijd (mei) in de boomgaarden als ‘heuer’ joeg hij met ratels en andere herrieapparaten vogels schrik aan die het voorzien hadden op de kersen.

Als u op de Dam met uw rug naar het bordes staat let dan ook even op het heel smalle huisje rechts in de hoek: Orrekes-huisje, heel lang geleden een snoepwinkeltje. Daarachter ligt de Hervormde Kerk. Deze is herbouwd na de brand in 1953 in vlammen opgegaan (de toren stortte in terwijl de klok midden in de nacht twaalf uur sloeg). Bovenop het schip van deze kerk is een ooievaarsnest gemaakt. Het wordt regelmatig bezocht door ooievaars, maar het is elk jaar weer afwachten of er ook echt een paar gaat broeden. Verlaat de Dam (gezien met de rug naar het Stadhuis) in de linkerhoek, sla direct linksaf (Benedendam-sestraat) en u komt weer op de Lekdijk, terug bij af na hopelijk veel fietsplezier te hebben beleefd.

Corita Johannes

Tips:

Websites met informatie over de streek:

U bevindt zich op de website van Fietsen Eén Twee Drie. Onze site is volop in beweging. Stuur uw routes, suggesties, correcties en aanbevelingen aan ons toe. Onze internetadressen zijn: voor Nederland: www.fietsen.123.nl (let op de punt ná fietsen), voor België: www.fietsen123.be (zonder punt na fietsen!) en voor Europa: www.fietsen123.eu. Ons e-mailadres voor alle landen: fietsen@fietsen.123.nl 

Copyright © 2000-2008: Fietsen Eén Twee Drie: alles over fietsen,  fietsroutes en fietsvakanties