Castra Herculis, een der stations in het graantranssport van 358 na Chr. lag volgens onomstotelijke bewijzen in het noorden van Frankrijk. Keizer Julianus (360-363) liet Castra Herculis nieuw aanleggen voor het graantransport vanuit Engeland naar Italië. In 358 na. Chr. was er geen Romein meer in Nederland.
Keizer Julianus.
Alle Romeinse namen van de plaatsen in Nederland zijn slechts gebaseerd op de namen van de Peutingerkaart. In geen enkele plaats is een bevestiging gevonden van de veronderstelde plaatsnaam.
Staat een plaats niet op de Peutingerkaart dan weet men er geen naam voor. Vandaar alle vraagtekens op de inhoudslijst. Van Romeins Utrecht is vastgesteld dat de plaats Albiobola (C.W.Vollgraff) heette en niet Trajectum.
Dat de Peutingerkaart nooit overeenkwam met de Nederlandse vindplaatsen van Romeinse forten, blijkt wel uit de vele varianten die men steeds gehanteerd heeft en nog hanteert. Zie bij Lugdunum, Castellum Flevum, Lefevano, de gracht van Drusus, enz.
In Nederland was slechts één castra, die van Nijmegen kortstondig in gebruik (70-105 na Christus) (Bron: R.Borman)
Indien Nijmegen een castra was, dan is het in strijd met alle Romeinse logica dat Arnhem, op 17 km van Nijmegen, dan het Castra Herculis van de Peutingerkaart geweest zou kunnen zijn.
De visie van Albert Delahaye.
Castra Herculis zou Caëstre kunnen zijn, op 9 km zuidoost van Cassel en op 45 km van Carvin, of Arleux op 24 oost van Arras (Atrecht).
Castra Herculis wordt in 358 na Chr. genoemd als een der stations voor het graantransport vanuit Engeland, die Julianus liet aanleggen. ln elk geval staat hierdoor vast dat de plaats in het noorden van Frankrijk lag en niet in Nederland, vanzelfsprekend ook omdat de hele Romeinse weg daar lag. De determinatie van Caëstre bevredigt niet geheel, niet alleen omdat de afstand tot Carvin niet precies klopt, méér nog omdat de weg van Carvin uit naar het noorden zou schieten om dan pas naar Noyon te gaan, maar het meest omdat het onwaarschijnlijk is dat de Romeinen dat noordelijk gebied tegen het einde van de 4e eeuw nog volledig beheersten. En het graantransport lieten de Romeinen zeker niet door vijandelijk gebied gaan. Beter te aanvaarden lijkt daarom de determinatie Arleux, etymologisch zeer goed te verklaren uit Herculis, op 24 km oost van Atrecht en op 28 km van Carvin.
De Nederlandse traditie.
A.W. Byvanck (o.c. p.619) weet over Castra Herculis slechts te melden dat het "in de Betuwe" ligt, op p.654 wordt dat verbeterd in "ergens in de "Over-Betuwe". Over de verdedigingslinie ter plaatse meldt hij op p.667: "Overigens weten we niet tot hoever die linie zich uitstrekte".
Castra Herculis is een hele lange tijd onvindbaar geweest in Nederland, wat W.A. van Es (o.c. p.52, 127) ook voluit erkent.
Er is met Castra Herculis heel wat geschoven.
Zo was Castra Herculis eens (1) waarschijnlijk Nijmegen, vervolgens werd (2) Elst genoemd, toen (3) Kesteren (in de Betuwe), of was het misschien (4) Kasteren (in de gemeente Liempde), toen was het plots (5) Arnhem-Meinerswijk, of (6) Huissen, eerder werd ook (7) Opheusden als mogelijke plaats van dit Castellum opgevoerd. De onlangs voorgestelde identificatie van Castra Herculis met (8) Doodewaard of (9) Druten(Bogaers) wordt nog door geen enkele bodemvondst gesteund. En volgens J.Bervaes is het in de omgeving van Herveld (10) of in Ewijk (11) (Betuwe). Liefst 11 verschillende locaties, ofwel men weet er geen raad mee in Nederland! Wat ook erkend wordt door Bervaes, die schrijft dat "er nog grote onzekerheid bestaat omtrent de locatie van Castra Herculis".Bron: J.Bervaes
Liefst 11 locaties voor Castra Herculis in Nederland, waarmee aangetoond wordt dat er minstens 10 fout zijn. Misschien is die 11e ook wel fout en is het toch de locatie van Delahaye in Noord-Frankrijk: Arleux.
Bechert (o.c. p.14) noemt de ontdekking van een castellum bij opgravingen te Arnhem-Meinerswijk in 1979 en 1992 (met verwijzing naar Willems, zijn co-auteur) vermoedelijk het langgezochte Castra Herculis. Er is dus een castellum (Romeins militair fort) gevonden en geen castra (legioenslegerplaats - waarvan er ons land slechts één bestaan heeft en wel te Nijmegen, Van Es, o.c. p.69 en Bechert, o.c.p15,17), wat niet overeenkomt met de naam van de plaats. Een tweede castra in Nederland en op slechts 17 km van die in Nijmegen, zou gezien de militaire strategie van de Romeinen, een onmogelijkheid zijn geweest. Castra Herculis kan dus nooit te Arnhem-Meinerswijk hebben gelegen, want de in Nijmegen (dat overigens niet Noviomagi van de Peutingerkaart was) gevonden castra is een vaststaand feit. Waarmee een nieuwe mythe in Romeins Nederland is geboren op grond van een vermoeden. Op p.24 noemt Bechert Castra Herculis een kleine versterking en strategisch belangrijk aan de monding van de fossa Drusiana, die hij dus klaarblijkelijk tussen de Rijn en de IJssel localiseert. Op p.77 en 78 wordt het iets genuanceerder meegedeeld. Enkele letterlijke citaten: "Het castellum bij Arnhem-Meinerswiik (Castra Herculis) is gelegen even stroomafwaarts van het punt waar de Rijn naar het westen afbuigt en waar de IJssel -vermoedelijk de fossa Drusiana - aftakt. Een aanzienlijk deel van het castellum is vanaf de vroege middeleeuwen door de Rijn aangetast en verspoeld".
Dit wordt allemaal geconcludeerd uit 2 proefopgravingen uit 1979 en 1992. "Op basis van de vondst van een graffito LIICV, (centurio) LEG (i onis) V (Alaud ae), wordt verondersteld dat in deze periode soldaten van het in Xanten gelegerde 5de legioen het fort bezetten". "In totaal zijn zes perioden te onderscheiden. Het is niet duidelijk of de bezetting continu geweest is". "Het fort heeft evenals vele andere castella aan de Rijn een brandlaag tussen de lagen van vóór en na het jaar 70. Ook tussen de laatste twee perioden tegen het einde van de 3de en de rweede helft van de 4de eeuw wordt een hiaat vermoed".
"In het begin van de 3de eeuw lijken nog bouwwerkzaamheden te zijn verricht". "Ook in de 4de eeuw is er sprake van activiteit op het terrein. Een hernieuwde militaire occupatie zou goed passen in de laat-Romeinse operaties langs de Rijn, maar is niet onomstotelijk aangetoond. Verondersteld wordt dat de locatie van het fort dezelfde is als Castra Herculis op de Peutinger-kaart. Deze plaats moet volgens deze kaart circa 17,5 km (8 leugae) ten noorden van Noviomogus (Nijmegen) en 29 km (13 leugae) ten oosten van Carvo (Kesteren) gezocht worden (zie opmerking). Castra Herculis was volgens Ammianus Marcellinus één van de zeven steden die in 359 werden versterkt door keizer Julianus. De handelsnederzetting Meinerswijk (Meginhardiswich) die in de geschreven bronnen naar aanleiding van een Vikingaanval vermeld wordt, heeft ongetwijfeld in betrekking gestaan tot het castellum." Aldus Bechert (o.c. p.78).
Opmerking: Uit de Peutingerkaart zijn geen gegevens van lengte of breedte, noord of zuid af te leiden. Nergens worden coördinaten genoemd. Plaatsen die op de kaart vlak bij elkaar liggen, liggen in werkelijkheid vele tientallen kilometers van elkaar. Sommige steden liggen boven andere, waar zij in werkelijkheid ver zuidelijk vandaan liggen. Trier (Augusta Trevorum) ligt vlak bij Reims (Durocortoro) en beneden Straatsburg (Argentorato), waar het in werkelijkheid ver van Reims ligt en ver noordelijk van Straatsburg.