HOLLAND.

De naam HOLLAND is een bevestiging van de visie en het gelijk van Albert Delahaye.

De plaats Holque (Holke) in Frans-Vlaanderen geeft de oplossing tot de herkomst van de naam Holland. In 1093 was de plaats bekend als Holoca, Holeka en Holeke, in 1158 genoemd als "rivulum qui vocatur Holoca". Het HOL heeft hier betrekking op een waterloop, een beekje.
Het Hol in Holingham (Huolingaham) een andere plaats in Frans-Vlaanderen heeft betrekking op een "terrain d'inondation", een land van overstromingen, waterlopen en beekjes.


 De ontstaansgeschiedenis van de naam HOLLAND.

Waar komt de naam Holland vandaan?

Vraag je een willekeurige Nederlander naar de herkomst van de naam Holland, dan wordt de link al snel gelegd naar SchipHOL, dus HOL in de betekenis van laagte beneden het maaiveld. Schiphol, het voormalige Haarlemmermeer, is immers een lager gelegen land, waarvan de traditie wil dat er in voormalige tijden regelmatig schepen naar de kelder gingen.
Het woord Holland bestaat uit de samenstelling van HOL en LAND. Het deel -land zal geen al te grote probleem opleveren, het deel HOL kennen we van "HOLle boomstammen" in de betekenis van leeg, in het reeds genoemde HOL van laagte onder de grond of van uitHOLling. De Fransen noemen ons land Pays-Bas, dus Laag land. Wij noemen ons land doorgaans NEDER-land, ofwel laag land. HOL kan verder ook betrekking hebben op helling, aflopend talud, geul of heul? (g=h, zeker in het frans), te vergelijken met het begrip "holle weg". Van HOL in de betekenis van rennen moeten we maar niet uitgaan. Zo snel zijn Nederlanders doorgaans niet, ook al zijn we wel druk, druk, druk en rennen we heel wat af.

De benamingen "Holland" en "Hollanders" duiken in de 11e eeuw voor het eerst in de bronnen op. Het is tevens een aanwijzing van het tijdstip dat dit gebied in gezit genomen werd. De naam wordt in ons land, maar zeker in het buitenland, vaak als metoniem voor geheel Nederland gebruikt, hoewel dit uiteraard geheel onjuist is. Het is nog een gevolg van het stimuleren van het "nationaal besef" van Holland in de 16e en 17e eeuw, waarbij zelfs de Batavieren naar het westen, naar Holland, zijn getrokken. Cornelius Aurelius (1460-1531), bericht daarover in zijn Divisiekroniek die in 1517 verscheen. De z.g. Bataafse mythe, onder meer bedoeld om de aanspraken op eigen privileges te legitimeren, had belangrijke politieke invloed die we tegenwoordig nog merken als de naam Holland gebruikt wordt, waar Nederland bedoeld wordt.

De traditionele opvatting.

De naam Holland zou volgens de traditie afkomstig zijn van "Holtland" omdat men in de oudste ons beschikbare bronnen deze naam tegenkomt. Het zou dan betrekking hebben op het bosrijke gebied bij Haarlem (volgens het Etymologisch woordenboek Van Dale) of op de vroegere moerasbossen in de buurt van Egmond (volgens toponymist M.Gysseling), vanwege het voorkomen van "Holtlandensis" (1083) en "Holtland" (1168) in de Annalen van Egmond waar we deze namen voor het eerst tegenkomen.

Maar dan dient wel gelet te worden op de herkomst van de Annalen van Egmond. En deze kwamen onweerlegbaar uit Gent, van waaruit de abdij van Egmond in de 10e eeuw door graaf van Vlaanderen gesticht was. Daarvoor zijn deze Annalen, zeker gedeelten ervan, afkomstig uit de omgeving van Abbeville (de abdij van St.Riquier en de abdij van St.Bertin te St.Omaars), wat aangetoond wordt door enkele miniaturen. In de omgeving van Gent, maar ook in de omgeving van Abbeville ligt een streek die nog heden Houtland heet, de letterlijke vertaling van Holtland (zie afbeelding hierboven).
Dat het in de Annalen van Egmond genoemde "Houtland" betrekking zou hebben op west-Nederland, is niet erg aannemelijk. Juist in de omgeving van Egmond, dus laag Nederland, is geen echt bosrijk gebied geweest door alle veengronden en moerassen tijdens de transgressies tussen de 3e en 10e eeuw.

Plaatsnamen met HOL.

Bekijken we de bronnen en met name die van het gebied waar de naamgeving vermoedelijke vandaan gekomen is, Vlaanderen (zie bij déplacements historique, en de herkomst van de Annalen van Egmond), dan vinden we verscheidene bronnen en mogelijkheden.
Allereerst geeft het reeds genoemde Houtland bij Gent een aanwijzing. Lag daar het Houtland uit de Annalen van Egmond/Gent? In Frans- en Belgisch Vlaanderen liggen verscheidene plaatsen die met HOL beginnen, vaak in de betekenis van een heuvel, zoals Holnon, in 1225: Holenon geheten: holle is "hauteur". Deze betekenis zal in elk geval niet op het Nederlandse Holland betrekking hebben. Er is geen hoogte te bekennen in Noord- of Zuidholland. Ook het Hol in Holling of Holacourt, waarbij het Hol op een germaanse naam (Olaf) betrekking zou hebben (volgens Gysseling), lijkt me niet van toepassing. Olaf is geen echte Hollandse voornaam, meer een Noorse.

Holtland in de betekenis van Houtland.

In Duitsland liggen talloze plaatsen met namen als Holtland en Holzland. Gaat het hier deels om (getransplanteerde?, zeker in Saksen!?!) namen in de betekenis van Houtland? In bosrijk Duitsland zeker van toepassing.
Bekijk je de lijst plaatsnamen in Nederland die met HOL beginnen, dan blijkt er slechts één in Noord- of Zuid-Holland te liggen: Hollebalg. Het oosten van het land bevat het merendeel van HOL namen. Hier zou de betekenis HOL als heuvel, hoogte (Holwerd) of de betekenis van hout (vergelijk het met de Duitse namen) beter passen.

Achtereenvolgens: Plaatsnaam - Gemeente- Provincie; Hollebalg - Wieringen - Noord-Holland; Hollum - Ameland- Fryslân; Holset - Vaals- Limburg; Holsloot - Coevorden- Drenthe; Holst - Roerdalen- Limburg; Holt - Dalfsen- Overijssel; Holte - Stadskanaal -Groningen; Holten - Rijssen-Holten- Overijssel; Holterberg - Rijssen-Holten- Overijssel; Holterhoek - Berkelland- Gelderland; Holthe - Midden-Drenthe- Drenthe; Holthees - Boxmeer- Noord-Brabant; Holtheme - Hardenberg- Overijssel; Holthone - Hardenberg- Overijssel; Holthuizen - Montferland- Gelderland; Holtien - Westerveld- Drenthe; Holtinge - Westerveld- Drenthe; Holtland - Westerveld- Drenthe; Holtum -Sittard-Geleen- Limburg; Holwerd - Dongeradeel- Fryslân; Holwierde- Delfzijl -Groningen.

De geschreven bronnen.

In Frans-Vlaanderen (Nord-Dunkerque) komen we dichter bij de oplossing van het "Holland-probleem". Daar ligt de plaats Holque (Holke). In 1093 bekend als Holoca, Holeka en Holeke, in 1158 genoemd als "rivulum qui vocatur Holoca". Het HOL heeft hier betrekking op een waterloop. (Bron: De Nederlanden in Frankrijk, J.v.Overstraeten, 1969). het is een erg toepasselijke naam voor Holland, dat immers "ontstond" door ontginning van de mens en nu nog steeds bestaat bij de gratie van de vele waterlopen.

Hollebecque (Nord ) is een pleonasme in dezelfde betekenis van waterloop en beek. In Nederland komt men de naam Hollebeek tegen, die in die zin eenzelfde betekenis heeft, In Duitland de Hollbach of Holebach in de betekenis Niederfischbach (Gysseling). Let op het Nieder- als in Nederland. In Vlaanderen vinden we nog een Hollebroek (1187 Holbroek) in de betekenis van Hol, in een uitholling gelegen. Verder een Hollebeke (1187 Holbecca), waarbij hol betrekking heeft op een dieper liggende beek (Gysseling), dus ook een geul waarin een beek stroomt.

In de goederenlijst van Trajectum uit 870 komen we de volgende namen tegen: Holanwegh in Hollingues, gehucht op 3 km n-w van Trajectum. Holtlant wat Houtkerque op 12 km n-o van Cassel of Houthem (B.) op 3 km. z-o van Ieper is. Holtsele - Holzheim, is Assinghem, voorheen Holsinghem, een leengoed onder Houlle en Eperlecques op 6 km oost van Tournehem. Voor lezers van de werken van Albert Delahaye geen onbekende namen, waarmee behalve met een betekenis ook duidelijk een vingerwijzing wordt gegeven naar de streek waar de naam Holland voorkomt en vandaan komt. Lag hier dan het Hol(t)land uit de Ananalen van Egmond? Het Hol als in Holingham (Huolingaham) heeft zelfs betrekking op een "terrain d'inondation".

Holland is een "terrain d'inondation", een land met waterlopen.

Als de meest logische optie bij naamgeving in zijn algemeenheid zou ik, net als Albert Delahaye, de bodemgesteldheid als uitgangspunt hanteren. Zeker omdat de bevolking die de namen gaf, ook erg afhankelijk was van die bodem, die men na de transgressies in bezit kon nemen.

De naam HOL(t)land lijkt een getransplanteerde naam, zoals we er in Nederland honderden kennen, en komt in de betekenis van waterloop en die van heul of geul exact overeen met het land waar de naam ontstond, namelijk het gebied van de transgressies bij het Almere, c.q. bij Duinkerke. De naam bleek op de nieuwe plaats, Holland, zeer toepasselijk en vond dus spoedig ingang en is tot heden gehandhaafd, juist vanwege die toepasbaarheid. De naam Holtland uit de Annalen van Egmond heeft een andere herkomst, namelijk die van het Houtland in de buurt van Gent. De annalen van Egmond kwamen uit de buurt van Gent en het daarin genoemde Holtland had dan ook betrekking op het Holtland bij Gent.

De tegenwoordige naam Holland vindt zijn herkomst niet in Houtland, maar in de afleiding van "waterloop" en is afkomstig is uit het transgressiegebied van Duinkerke.

Met de naam Holland, afgeleid van Holtland uit de Annalen van Egmond, wordt dezelfde etymologische fout gemaakt als met zoveel andere plaatnamen, die in de boeken van Albert Delahaye uitvoerig beschreven zijn. Vergelijk het Oudezeele bij St.Omaars met Oldenzaal als zetel van St.Plechelmus, om eens met een wat minder bekend, maar overduidelijk voorbeeld af te sluiten.