GGZ-MONITOR: BEHANDELING VAN SCHIZOFRENIE KAN BETER

Woensdag 18 2002
bron: Trimbos
copyright: Redactie Schizofrenie Bulletin

Utrecht, 18-12-2002 - Uit wetenschappelijk onderzoek is veel bekend over het effect van de verschillende behandelingen voor mensen met schizofrenie. Toch dringt deze kennis slechts mondjesmaat door tot de GGZ. Nog altijd worden behandelingen uitgevoerd waarvan vast staat dat ze niet, of onvoldoende werken. Zo worden medicijnen soms voorgeschreven in een te hoge dosering, waardoor ze meer kwaad doen dan goed. Bij de keuze van de behandeling wordt bovendien nog te weinig rekening gehouden met de wensen van patient en familie.
Dat blijkt uit het eerste jaarbericht van de Nationale Monitor Geestelijke Gezondheid (NMG), dat door de staatssecretaris van VWS deze week is aangeboden aan de Tweede Kamer. De Monitor is in 2002 ontstaan op initiatief van het ministerie van VWS, met het doel om de gescheiden werelden van politiek, praktijk en wetenschap dichter bij elkaar te brengen.
Het rapport bevat informatie over zeven ernstige psychische stoornissen, waaronder schizofrenie. Aan de hand van twaalf kernvragen bijvoorbeeld: Wat is het? Hoe vaak komt het voor en bij wie? Wat zijn de gevolgen? Is het behandelbaar? - wordt de huidige stand van de wetenschap overzichtelijk samengevat. De teksten zijn beoordeeld door een groot aantal Nederlandse wetenschappelijke specialisten.
Het jaarbericht brnegt nog meer zaken aan het licht. Zo blijkt dat bij arbeidsrehabilitatie vaak onnodig lang wordt gewacht met werkhervatting, waarna de begeleiding te snel wordt afgebroken. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat een andere aanpak tot veel beter resultaat leidt: mensen met schizofrenie maken uiteindelijk meer kans hebben op een betaalde baan als zij onder voortdurende begeleiding snel aan het werk gaan, nog voordat de klachten zijn verminderd.
----------------------------------------------------------
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm

"SCHIZOFRENIE GEEN LEVENSLANG VERWOESTENDE ZIEKTE"

UTRECHT, 14-01-2003 - De GGZ moet af van het idee dat schizofrenie een levenslang verwoestende ziekte is. Dat was de boodschap van psychiater en epidemioloog Jim van Os vandaag in de jaarlijkse Trimbos-lezing. Niet iedereen met psychotische ervaringen heeft er ook altijd last van en heeft professionele hulp nodig, aldus Maastrichtse hoogleraar. "In werkelijkheid is de psychose heel divers qua voorkomen, beloop en impact op de mens.
Het extreme beeld van de verwoestende psychose komt voort uit de steeds dominantere hypothese dat het hiergaat om een genetisch bepaalde hersenziekte."
Het wordt volgens Van Os tijd dat de GGZ oog krijgt voor 'de nieuwe psychose' en herstel-gericht gaat werken. Te lang is het beeld van schizofrenie opgehangen aan de slechtste minderheid in plaats van aan de grote groep. "Waarom? Omdat er voor het construct schizofrenie geen alternatief is. We weten niet wat een psychose dan WEL is als ze niet voortkomt uit schizofrenie."
In zijn lezing trachtte Van Os alsnog een alternatief te vinden voor de gebruikelijk indeling in schizofrenie, schizo-affectief, schizofreniform en andere classificaties. "Er is te weinig oog voor voor de variatie waarin een psychose zich kan uiten. Psychose is variatie, zoals emotie dat ook is." Vasthouden aan de klassieke indeling "botst met de empirie, maar botst ook met bejegening, het hulpaanbod en de organisatie van de zorg", aldus Van Os.
----------------------------------------------------------
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm

SOCIALE GEVOLGEN VAN EERSTE PSYCHOSE AL VERWOESTEND

Vrijdag 30 augustus
bron: Ypsilon
copyright: Redactie Schizofrenie Bulletin

UTRECHT, 30-08-2002 - De sociale gevolgen van een psychose zijn nog verwoestender dan vaak wordt verondersteld. Schizofreniepatienten blijken al na hun eerste psychose nauwelijks meer in staat om de draad nog op te pikken. Twee jaar na het begin van de psychose heeft driekwart van de patienten geen enkele vorm van dagvulling en is een net zo grote groep alleenstaand. Twee op de tien zijn dakloos geraakt of in aanraking gekomen met justitie. Dat blijkt uit nog niet gepubliceerde cijfers van een onderzoek onder alle patienten van Den Haag.
De cijfers zijn de eerste bevindingen van een promotieonderzoek dat drs. N. Veen in 1999 startte in Den Haag. Ze trachtte alle mensen met een eerste psychose in kaart te brengen en sprak ze 32 maanden later opnieuw. In die tijd bleek bijna helft van de patienten voortdurend psychotisch te zijn gebleven. Een op de vijf gebruikte nauwelijks of geen medicatie om de psychose te bestrijden. Minder dan een op de tien mensen had een symptoomvrije periode van een half jaar of langer gekend. De resultaten werden bekendgemaakt op een symposium van het Universitair Medisch Centrum (UMC) in Utrecht. Initiatiefnemer prof. dr. R.S. Kahn had het symposium gratis aangeboden aan leden van Ypsilon, de vereniging van familieleden van mensen met schizofrenie of een psychose. Daar werd tevens een groot Europees onderzoek aangekondigd naar de behandeling van een eerste psychose onder leiding van UMC'er dr. R. Keet.
----------------------------------------------------------
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm

TRAINING INTERACTIEVAARDIGHEDEN IS DOORSLAAND SUCCES

Zaterdag 26 oktober 2002
bron: Ypsilon
copyright: Redactie Schizofrenie Bulletin

ROTTERDAM, 26-10-2002 - De Training Interactievaardigheden bij mensen met schizofrenie is een doorslaand succes. Dat blijkt uit een analyse van 282 evaluatieformulieren die cursisten tussen maart 2000 en maart 2002 hebben ingevuld. De resultaten werden bekendgemaakt in Ypsilon Nieuws, een primeur voor het tijdschrift van Ypsilon dat vandaag in vernieuwde vorm verscheen.
Dertig trainingen voor familieleden en achtendertig voor hulpverleners heeft de stichting Interactie er nu opzitten. In vijf jaar tijd zijn ruim 900 mensen getraind. De conclusies zijn positief. Vier op de vijf cursisten voelen zich na afloop beter in staat om met de patient over zijn behandeling te overleggen, vinden dat ze gelijkwaardiger met hem kunnen communiceren en beter kunnen luisteren, maar ook beter in staat zijn hun eigen problemen aan de orde stellen.
Met gemiddeld een 8 voor de familiecursus en een 8-min voor de hulpverlenercursus hebben de initiatiefnemers duidelijk goed geschoten. "Wat je leert is toepasbaar in de praktijk. Je hebt er wat aan voor de dagelijkse omgang met een familielid of patient met schizofrenie." Wat de meeste cursisten betreft komt er dan ook een vervolgaanbod.
Het praktisch oefenen met eigen probleemsituaties op de rood-groene mat wordt het hoogst gewaardeerd. "Mijn zoon wil zijn pillen niet slikken en ik heb daar problemen mee. Ik sta op rood! Maar soms vind ik het prima. Dan sta ik op groen. Die grens kan dus verschuiven. Onder invloed van mijn humeur, of van mijn omgeving. Ook de patient kan in het rood springen. Via de mat wordt gezocht naar aanknopingspunten voor een betere samenwerking, waardoor je beiden op groen terechtkomt."
Mensen actief binnen de vereniging Ypsilon en professionals namen destijds samen het initiatief om de cursus te ontwikkelen. In 1996 startte de hulpverlenerstraining, vier jaar later gevolgd door een training toegesneden op familieleden. Inmiddels zijn de voorbereidingen in volle gang voor een training voor mensen met schizofrenie zelf.
-----------------------------------------------------------
Voor meer informatie
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm

"OBSERVATIEMACHTIGING DIRECT AL PRAKTIJK"

Vrijdag 20 december 2002
bron: Ministerie van VWS via Nieuwsbank Persberichtenservice
copyright: Redactie Schizofrenie Bulletin

DEN HAAG, 20-12-2002 - De observatiemachtiging zal niet eerst een jaar op paper worden 'proefgedraaid' voordat deze zal worden ingevoerd. Voorstellen hiertoe van D66-kamerlid Hessing blijken niet realiseerbaar. De wettelijke basis om gegevens van de potentiele patient te registreren ontbreekt, is kostbaar, vergt grote inspanningen van hulpverleners die daartoe niet zijn gekwalificeerd en bovendien is onduidelijk waar de gegevens moeten komen te liggen. Staatssecretaris Clemence Ross-van Dorp van VWS heeft dat in een brief aan de Eerste en Tweede Kamer laten weten.
De observatiemachtiging is bedoeld om mensen in zorg te krijgen die anders tussen wal en schip zouden vallen. Op basis van deze machtiging binnenkort iemand maximaal 3 weken tegen zijn wil mogen worden opgenomen om te onderzoeken of sprake is of van gevaar voor zichzelf. De machtiging treedt waarschijnlijk in het voorjaar van 2003 in werking.
Aanvankelijk leek het voorstel van D66 te zorgen voor een jaar uitstel. In dat jaar zou uitsluitend worden geregistreerd voor welke praktijksituaties de observatiemachtiging uitkomst kan bieden. Dat blijkt bij nader inzien niet mogelijk.
----------------------------------------------------------
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm

"GEZINSONDERSTEUNING VOORKOMT HEROPNAMES"

Donderdag 19 september 2002
bron: AMC/De Meren
copyright: Redactie Schizofrenie Bulletin

AMSTERDAM, 19-9-2002 - Wie ervoor zorgt dat de directe familie beter wordt ondersteund, kan heropnames van mensen met schizofrenie voorkomen. Dat blijkt glashelder uit een onderzoek waarop M. Lenior gisteren aan de Universiteit van Amsterdam promoveerde. Lenior onderzocht hoe het patienten vijf jaar na ontslag uit de Adolescentenkliniek van AMC/De Meren vergaat. Het blijkt vooral de familie te zijn die de patient van hulp voorziet: 70 procent helpt de patient bij de dagelijkse levensverrichtingen, 44 procent bij de begeleiding naar ambulante zorg, eenderde van de familieleden controleert de medicatietrouw en 37 procent biedt steun bij of beslist over de behandeling.
Opvallend is dat patienten van wie de familie extra werd begeleid tien maanden minder in psychiatrische ziekenhuizen verbleven dan patienten die de standaardinterventie ontvingen. "Geconcludeerd mag worden dat patienten met schizofrenie of een aan schizofrenie verwante stoornis aanzienlijke sociale beperkingen hebben. Gezinsinterventie helpt ouders hun kinderen te ondersteunen en voorkomt daarmee heropnamen." Een bevinding die opnieuw de cruciale rol onderstreept van de familie bij de vermaatschappelijking.
Het onderzoek laat opnieuw zien dat vooral de sociale beperkingen zich sterk doen gelden. Gemiddeld ontplooiden de onderzochte patienten gedurende drie van de vijf jaar geen structurele activiteiten. De medische bevindingen gedurende de vijf jaar van onderzoek komen redelijk overeen met de cijfers van collega-onderzoekster N. Veen die het Schizofrenie Bulletin onlangs nog publiceerde. Bij de Amsterdamse groep kreeg een kwart geen nieuwe psychose meer, kwam bij de helft een of meer psychoses terug en was het resterende kwart chronisch psychotisch. De patientengroep verbleef gemiddeld acht maanden in een psychiatrisch ziekenhuis en woonde gemiddeld tien maanden in een RIBW.
Het proefschrift van Lenior laat ook zien dat de AMC-aanpak van enkele maanden intensieve behandeling gevolgd door een jaar ambulante begeleiding een nieuwe psychose uitstelt, maar niet kan voorkomen. De terugval is tijdens die twaalf maanden lager dan elders, maar daarna niet meer. Continuiteit van zorg met bekende behandelaars en -opnieuw- steun en voorlichting aan het gezin zijn waarschijnlijk de verklaring voor dit gunstige resultaat.
----------------------------------------------------------
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm

CHATGROEP VERKLEINT KANS OP TERUGVAL

Zaterdag 17 augustus 2002
bron: schizophrenia.com
copyright: Redactie Schizofrenie Bulletin

BERLIJN, 17-8-2002 - Patienten die na hun behandeling deelnemen aan een chatgroep voor lotgenoten hebben een veel kleinere kans op een terugval. Dat leren de eerste resultaten van een Duits onderzoek. Normaal valt zo'n 30 procent van de patienten binnen 3 maanden na de behandeling dusdanig terug, dat ze opnieuw moeten worden opgenomen. Bij patienten die deelnamen aan de chatgroep die hiervoor speciaal was opgericht, was het aantal heropnames verwaarloosbaar.
De proef startte in november 2001 met 100 patienten, die konden in besloten kring konden chatten. Hun werd gevraagd voor en na afloop van elke chatsessie een uitvoerige vragenlijst in te vullen over hoe ze zich voelden. De sessies, die anderhalf uur duurden, vonden wekelijks plaats. Therapeut dr. T. Wangemann trad op als 'host' van de 3 geformeerde groepen. Hij zag, wat deelnemers aan de chatbox van Anoiksis en de discussiegroepen op de Helpdesk Schizofrenie en Psychose dagelijks kunnen ervaren: lotgenoten zijn elkaar tot steunen versterken elkaar.
Alhoewel de resultaten nog verder worden geanalyseerd zegt therapeut Wagemann 'verrast' te zijn door de uitkomsten. "Het is verbazend om te zien hoe bekwaam sommige patienten zijn in het helpen van anderen.
----------------------------------------------------------
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm

CIJFERS TONEN ERNST PROBLEMATIEK "VERLOEDERDEN EN VERKOMMERDEN"

Dinsdag 19 november 2002
bron: Ministerie van VWS
copyright: Redactie Schizofrenie Bulletin

DEN HAAG, 19-11-2002 - "Als beschaving moet blijken uit de manier waarop een land omgaat met de zwaksten in de samenleving, dan kan Nederland zich nog nauwelijks een beschaafd land noemen." Aldus reageert Ypsilondirecteur Bert Stavenuiter op het onderzoek 'Verkommerden en Verloederden in Nederland' dat staatssecretaris Ross-Van Dorp van VWS vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. "Wie durft er nog te spreken van zorg op maat als in ons land meer dan 100.000 mensen totaal verwaarloosd rondlopen?" Hij noemt de cijfers 'beschamend en een beschaving onwaardig'.
De feiten liegen er dan ook niet om. De onderzoekers van het Trimbos-instituut en Research voor Beleid telden 33.000 geregistreerde verkommerden en verloederden. Daarnaast is er nog een groep die niet bekend is bij de hulpverlening. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om mensen die in hun huis vervuilen en soms nauwelijks contact met de buitenwereld hebben. De onderzoekers schatten die groep op 77.000, zodat het totaal aantal verkommerden en verloederden in Nederland uitkomt op 110.000 mensen. Voor meer dan de helft (60 procent) van hen is aangegeven dat zij niet de hulp ontvangen die naar het oordeel van de hulpverleners nodig is. Dit komt ofwel omdat de persoon in kwestie de hulp weigert, of omdat er geen geschikt hulpaanbod is voor deze mensen.
Met het onderzoek is voor het eerst het aantal verkommerden en verloederden in Nederland dat bij de hulpverlening bekend is, in kaart gebracht. Het geeft bovendien aanbevelingen om de situatie van verkommerden en verloederden te verbeteren. Volgens de onderzoekers moet er meer prioriteit worden toegekend aan de hulpverlening voor de groep verkommerden en verloederden die kampen met verslaving en psychiatrische stoornissen. Voorkomen moet worden dat mensen dakloos worden. Verder moeten mensen die al dakloos zijn, een thuis krijgen. Dakloos zijn speelt een belangrijke rol bij het proces van verkommeren en verloederen.
Ook andere maatschappelijke organisaties hebben direct de alarmklok geluid. De Federatie Opvang, de koepel voor maatschappelijke opvang, spreekt van 'bijzonder alarmerende getallen' en roept het Kabinet weer op om concrete maatregelen te treffen. Eerder al presenteerde de koepel het kabinet een rekening van 25 miljoen euro voor een inhaalslag in de maatschappelijke en de vrouwenopvang. De federatie rekent de politiek nu voor welke bedragen nog meer nodig zijn om het tij te keren. Voor de langdurige en intensieve begeleiding van verkommerden en verloederden gaat het om 112 miljoen euro. Daarbovenop komen extra middelen voor casemanagers om de mensen die dreigen tussen wal en schip te raken goede hulp te geven. Voor pure woonbegeleiding is nog eens 112 miljoen euro extra nodig, om nog te zwijgen van de noodzakelijke uitbreiding van time-outvoorzieningen en laagdrempelige woonvoorzieningen.
----------------------------------------------------------
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm

BESTUURSRECHTER: GEEN EIGEN BIJDRAGE BIJ SLECHTE ZORG

Dinsdag 12 november 2002
bron: De Stem
copyright: Redactie Schizofrenie Bulletin

DEN HAAG, 21-11-2002 - De eigen bijdrage voor onder andere psychiatrische hulp en thuiszorg hoeft niet te worden betaald als de verleende zorg niet goed is. Dat is de consequentie van een vonnis van de Utrechtse bestuursrechter. De laatste jaren bemoeiden rechters zich vaker inhoudelijk met de zorg, onder meer door zich in te laten met de wachttijden. Het is echter voor het eerst dat de rechter een verband legt tussen de eigen bijdrage en de kwaliteit van de zorg.
De rechter besliste in een zaak die de ouders aanspanden van een jongen met psychiatrische problemen. Hij was twee jaar lang opgenomen in PZ de Bavo in Capelle aan den IJssel, maar kreeg daar geen goede behandeling. De ouders van de jongen wonnen eerder rechtszaken wegens de tekortschietende zorg van het ziekenhuis en zorgverzekeraar Zilveren Kruis Achmea. De ouders verzetten zich ook tegen de eigen bijdrage, omdat zij vonden dat de geboden zorg dit bedrag niet waard was. Terecht, vond de bestuursrechter.
Dagblad de Stem meldt dat de uitspraak volgens insiders "een bom onder het systeem van eigen bijdragen" is. Zorgverzekeraars Nederland (ZN) zijn het daar niet mee eens. "Dit was een zaak waarbij de zorg aantoonbaar tekortschoot. In vrijwel alle andere gevallen zal het niet zo duidelijk liggen, want er is vaak sprake van overmacht, bijvoorbeeld door personeelsgebrek", aldus een woordvoerder in het dagblad. "Dit moedigt zorgaanbieders en verzekeraars wel aan goede zorg af te leveren. Daar is niets op tegen."
----------------------------------------------------------
http://www.ypsilon.org/bulletin.htm