Logboek van De Liefde
Sedert mijn aanstelling op de molen De Liefde houd ik een logboek bij, waarin ik alle activiteiten in en om de
molen noteer. De belangrijkste eruit laat ik hieronder volgen.
De gegevens uit de periode die er aan vooraf ging zijn genoteerd door vrijw.
molenaar P. van Dijken en omvatten de periode 1947 t/m medio 2000. Ze zijn door mij aangevuld
met de mondelinge gegevens die ik ontving van de zoon van de laatste molenaar, de heer G. J. Smid,
die ook op de molen heeft gewerkt en met gegevens die ik vond in diverse archiefstukken en kranten.
Het geheel betreft een boeiend overzicht van de werkzaamheden aan de molen in de periode 1946 tot heden.
In 1947-1948 stelling, kleedhout en dakleer grondig hersteld.
Zomer 1950. Grondig gerestaureerd door molenmaker Chr. Bremer te Adorp voor fl. 7.300,--,
roede, spruiten, windpeluw, penbalk, kap, enz.
Een foto uit 1950 genomen in noordoostelijke richting, toont de molen met één kaal end.
In 1961-1963 restauratie door Chr. Bremer te Adorp voor fl. 18.860,--, omvattende nieuw
achtkant bekleding, roedeherstel, stelling, kap, verf en teerwerk.
Opening 14 oktober 1963, nadien weer in bedrijf.
Voorjaar 1971. Grote herstelbeurt door de fa. Chr. Bremer te Adorp, omvattende
stellingherstel, nieuwe baard, tempelbalk, nieuwe lange spruit en twee korte schoren,
gedeeltelijk nieuwe kapbedekking, tevens de zelfzwichting uit de binnenroede verwijderd
in verband met vervanging, kosten fl. 55.300,--
Zomer 1971. Geheel geverfd en geteerd door M. Hazekamp te Westerwijtwerd.
Mei 1973. Nieuwe binnenroede aangebracht door fa. Bremer, Adorp (compleet).
Voorjaar 1974. Weer geheel geteerd door Hazekamp.
Tot ca. 1977 zo nu en dan in bedrijf, daarna stil.
Deze foto uit omstreeks 1978, is genomen in de Wierdstraat. De huizen zijn alle verdwenen.
In 1979 stil en wordt verveloos, kruiwerk slecht en zelfzwichting zit vastgeroest.
Maart 1980. Lange schoren verlengd en kruiwerk hersteld door fa. Doornbosch te Adorp, kosten
fl. 7000,--.
Op 10 mei 1980 naar het NW gekruid en roeden sindsdien in de werkstand, voorheen altijd in
ruststand (overhek).
Heeft november 1980 voor het eerst sinds 1977 weer gedraaid en wordt zo nu en dan door
gekruid.
April 1983. Eigenaar en vrijwilligers maken plannen om molen weer draaibaar te maken. O.a.
smeren en klepherstel, doch algehele toestand in feite slecht. Nodig dubbele achtkantbekleding,
nieuwe zolders, zuidwestzijde achtkant slecht, kap zeer slecht (kapspanten, bekleding,
rietkisten), verveloos.
Tot februari 1984 met regelmaat draaiende, nadien stil wegens slechte kap en roeden
(zelfzwichting).
Op 9 en 10 december 1985 alle zelfzwichtingsonderdelen en de Bremer-neusremkleppen
verwijderd door de fa. Doornbosch.
Op 3 september 1986 tijdens rukwind, rechter end van de korte spruit afgebroken en met de
korte schoor naar beneden gekomen.
Op 30 november 1986 kap geconsolideerd door K. Doornbosch.
24 november 1986, bericht in de Ommelander Courant:
Overeenstemming rond verkoop van Uithuizer molen.
Uithuizen - De gemeente Hefshuizen en de familie Smid hebben overeenstemming bereikt over de
aankoop van de Uithuizer molen De Jonge Jan en bijbehorend woonhuis. Een voorlopig koopcontract
is inmiddels getekend en dient nog enkel bekrachtigd te worden door de Hefshuizer gemeenteraad.
Met de familie Smid werd overeengekomen dat men zal uitzien naar andere huisvesting.
Na het definitief worden van de koop, zal de gemeente met nieuwe voorstellen naar de raad
komen, die tot het veiligstellen van het monument moeten leiden. Over de toekomstige bestemming
van de molen en sarrieshut bestaat nog geen duidelijkheid. De sarrieshut is historisch gezien
zeer waardevol doordat geen enkele verandering werd aangebracht sinds het bouwen er van. Bij
het uiteindelijk gebruik van de molen kan de nog volledig intact zijnde maalinstallatie een
rol spelen.
Eind november 1987 stroomlijn buitenroede verwijderd.
Bestek restauratie september 1989 gereed, dit omvat voornamelijk de buitenkant.
|
|
Een ansichtkaart, gemaakt omstreeks 1990, toont de molen in een zeer desolate staat.
Het in 1928 achter de molen gebouwde motorhok werd tijdens de restauratie afgebroken.
Foto: ansichtkaart
|
Gemeenteraadsbesluit 27 augustus 1990: restauratie goedgekeurd door de gemeente Hefshuizen. Kosten fl. 500.000,--, subsidies fl. 350.000,--, gemeente fl. 150.000,--. Gereedkomen in 1991 verwacht.
19 februari 1991. Bericht in de Ommelander Courant (met foto van de molen in sneeuwlandschap):
De restauratie van de molen De Jonge Jan te Uithuizen neemt plm. half maart een aanvang. Aan architectenbureau Buurman te Uithuizen werd de opdracht gegund om voor deze tijd de restauratietekeningen te maken. Als de bestektekeningen klaar zijn wordt er dit jaar nog met de restauratie begonnen. De restauratie betreft zowel de uiterlijke verschijning als het technische gedeelte van de molen.
Januari 1992. Fl. 400.000,-- subsidie van R.M.D.Z. ontvangen. De uitvoering moet voor 1 maart
1992 starten. De uitvoering wordt gestart 25 februari 1992 met het slopen van het stellinghek.
Aannemer de fa. Dunning.
9 en 10 april 1992. Motorhok aan westkant van de molen gesloopt door de fa. Veenstra te
Uithuizermeeden, die ook het voegwerk van de onderachtkantmuren moet herstellen.
Op 15 en 16 april muurwerk rondom in de steigers gezet door de fa. Veenstra, die hierna het
voegwerk herstelt.
Juni en juli 1992. Muurwerk in de molen wordt hersteld en opnieuw besmeten door de fa.
Veenstra. Muurwerk inwendig gestucadoord door de fa. Elzinga te Uithuizen.
2 juli 1992. Start van het molenmakerswerk met het bekleden van de stellingliggers met
polygum.
10 september 1992. Roeden en kap met een kraan van de fa. Lommerts naar beneden gehaald.
De binnenroede is nog goed, de buitenroede moet vervangen worden. Toestand van de kap zeer
slecht.
April 1993. Tegenvaller, het gehele boventafelement moet worden vervangen, in plaats van
de twee delen op het noordoosten.
14 juli 1993. Met behulp van een kraan van K.L.P. de geheel vernieuwde kap, de oude
binnenroede, nieuwe buitenroede, staart en lange schoren weer op de molen herplaatst (alleen
de as, lagers, vang, vangstok en bovenrad worden weer gebruikt). Deze operatie nam ca. vier
uur in beslag.
In september worden de roeden weer voorzien van tuigage. De kleppen van de zelfzwichting
worden eerst eind oktober aangebracht. Tevens wordt de inrichting afgewerkt. Echter niet
compleet, zo wordt de pellerij niet nagezien en wordt het versleten koppel blauwe stenen zo weer
in elkaar gezet. Het koppel kunststenen wordt wel maalvaardig afgeleverd.
December 1993. De nieuwe inrijdeuren worden geplaatst.
18 maart 1994. Oplevering van de restauratie.
Woensdag 11 mei 1994. Officiële opening, echter niet door een 'bobo', maar door de aangestelde vrijw. molenaar P. van Tongeren.
|
|
De pas gerestaureerde molen in 1994.
Links is nog net zichtbaar de eveneens gerestaureerde sarrieshut.
Rechts achter de molen is het oude molenaarshuis zichtbaar.
Foto: VVV
|
September 1995. Kap en achtkant geteerd door de fa. Dunning.
Juni 1996. Kap geteerd, zelfzwichting en staartwerk geverfd door de fa. Dunning.
23 september 1996. Stellinghek geschilderd door de fa. Dunning.
Medio 1998. Achtkantstijl op het noordoosten blijkt geheel verrot - is niet opgemerkt bij
de restauratie (!). De molen staat hierdoor stil.
Najaar 1999. Door het aangieten met kunsthars herstelt de fa. Renofors de achtkantstijl.
31 december 1999. Vrijw. molenaar P. van Tongeren stopt zijn werkzaamheden.
13 mei 2000 - Nationale Molendag. Het eind van de vangstok knapt tijdens het lichten af en
valt op het hoofd van waarnemend vrijw. molenaar S. Doornbos uit Usquert; gelukkig loopt het
goed af. Nog dezelfde maand plaatst de fa. Dunning een geheel nieuwe (maar net iets te korte)
vangstok (waardoor de binnenvangketting scheef hangt).
Tot zover de aantekeningen van vrijw. molenaar P. van Dijken.
|
7 oktober 2000. Het gelukt mij, na veel smeren en draaien, de kleppen van het gevlucht weer
los te krijgen en voor het eerst na jaren draait de molen weer met volledig gesloten kleppen.
14 en 15 november 2000. De molenmakers van de fa. Dunning krikken de penbalk en daarmee de
as, het bovenwiel plus vang en het gevlucht 1½ cm naar voren.
Aan het eind van de binnenroede - nr. 1 - wordt op mijn verzoek een oog bevestigd, zodat de
molen ook in een andere stand kan worden weggezet.
Aan de vangbalk wordt, eveneens op mijn verzoek, de pen met een beugel verlengd,
zodat deze nu ook onder de vangbalk door loopt en zo beter en veiliger het geheel draagt.
De gaten in de kap worden zowel aan de buitenkant als in de kap met lijmkit gedicht.
De moeren op en onder de bouten die de lange spruit met de voeghouten verbinden worden
aangedraaid.
21 november 2000. Omdat de vang na het lichten klem blijft zitten in de keep in het
voeghout (een reeds lang bestaande kwaal waar ik wel eens van af wil), boren de molenmakers van
de fa. Dunning in de bevestigingsplaat van de rijklamp op de stalen bandvang een oog en
bevestigen daar een spanketting aan, zodat de vang uit de keep wordt getrokken en gehouden.
12 december 2000. Doordat het kammenluiwiel te diep in de luibonkelaar greep, waardoor het
luiwerk niet meer was te gebruiken en de kammen van de luibonkelaar in de loop der tijd daardoor
zijn vernield wordt door een bevriende molenmaker pro Deo het luiwiel drie centimeter terug op
de luias geplaatst, zodat hij nu volledig vrij loopt van de luibonkelaar, maar wel goed in de
kammen wordt getrokken, wanneer het luiwerk in werking wordt gesteld.
Tevens bevestigen we aan de trappen naar de waaierzolder en de stellingzolder leuningen,
hetgeen de veiligheid van de bezoekers zeer ten goede komt.
|
|
Op de foto hiernaast is duidelijk te zien dat de molen op een 'berg' staat.
Opname zomer 2000 Foto: B. D. Poppen
|
4 januari 2001. Na het koppel kunststenen schoon gemaakt te hebben en het nodige
voorbereidend werk te hebben verricht, laat ik, samen met vrijw. molenaar Piet van Dijken van
de molen Windlust te Zandeweer, de stenen weer zingen en wordt er voor het eerst sinds jaren
weer op de molen gemalen.
9 januari 2001. De verweerde en ondoorzichtig geworden plastic raampjes in de stellingdeuren
en in het raampje in het achterkeuvelens vervang ik door glas. In de volgende weken worden ook
de plastic ruitjes in de diverse kistramen op de stelling-, steen- en luizolder van nieuw glas
voorzien.
23 februari 2001. Een originele oude boerenwipkar, die in de molen De Vier Winden te Pieterburen
stond en eigendom is van de stichting openluchtmuseum Warffum, staat vanaf nu, in bruikleen afgestaan, onderin de molen te pronken.
2 mei 2001. Op een spouwarm in het bovenwiel monteer ik een mechanische molenteller.
7 mei 2001. De stellingplanken geteerd.
10 mei 2001. Aan weerszijden van de oostelijke inrit plaats ik twee palen, voorzien van
deurvastzetters, in beton, zodat de deuren niet meer open en dicht kunnen waaien.
10 mei 2001. De dochter van oud-molenaar Dijksterhuis, mevr. J. de Vries-Dijksterhuis,
schenkt mij een molen meelkist die van haar vader is geweest.
Achter op de kist staat: molen meelkist van Piet Dijksterhuis, geb. 27 dec 1885, ovl. 21 mei
1944, molenaar te Uithuizen. ± 1935.
De afmetingen van de kist zijn 136 x 50 x 78 cm, staande op vier poten, totale hoogte 109 cm;
voorzien van vier vakken, waarvan één smalle en voorzien van een schuin aflopende deksel over
de volle breedte. Later ontvang ik nog een originele meelzak, afkomstig van de broer van de voorlaatste molenaar,
namelijk met opdruk: B. DIJKSTERHUIS.
14 mei 2001. Naast de oprit naar de molen wordt een 7 meter lange polyester vlaggemast op
een anker bevestigd. Hieraan wappert in het vervolg de molenwimpel.
juni 2001. Bovenbalk van het stellinghek afgeschuurd en opnieuw geschilderd.
2 augustus 2001. Bij het optuigen schiet de 24 meter lange zwichtketting uit de haak aan de
zwichtboom en vallen alle kleppen dicht. We besluiten deze oude roestige ketting te vervangen
en nog dezelfde dag bevestigen we met een hoogwerker een nieuw exemplaar.
22/23 augustus 2001. Rondom de voet van de molen wordt een kraag van beton met bewapening
aangebracht, die aan de bovenzijde wordt afgedekt met kiezels. Hiermee wordt hopelijk een halt
toegeroepen aan het afkalven van de grond aan de westzijde van de molen, waardoor de fundering
steeds meer bloot kwam te liggen.
Eind september, begin oktober 2001. Op de stelling worden 4 lichtbakken, elk met een
halogeenlamp van 150 W, geïnstalleerd, waardoor de molen 's avonds prachtig wordt verlicht.
16/18 oktober 2001. Molenmakersbedrijf Dijkstra te Sloten vervangt de plaatselijk
ingerotte buitenlooplatten door nieuwe van bankirei. Een klus waarvoor alle 94 kleppen uit
het gevlucht worden gehaald, schoongemaakt en vervolgens er weer in worden gezet. Hierna
draait de molen opvallend 'stiller'.
|
17 januari 2002. Oud molenaarsknecht de heer J. Y. Kremer uit Leens - hij werkte van oktober 1941 tot mei 1944 op de molen - schenkt een kopie van de zeef waarmee hij het meel tot bloem zeefde. (Na plaatsing van de zeef op de waaierzolder, trok hij zijn blauw kieltje aan en demonstreerde vervolgens hoe hij, zittend op zijn knieën, het meel zeefde. De bloem viel op de houten vloer en werd later met een veger en motschep in een zak gestort. Voor de feestdagen - m.n. Pasen - werd er ook een zeef met fijner gaas gebruikt.) De afmetingen van de zeef zijn 115 x 75 cm en de balk waarover hij heen en weer glijdt is 175 cm lang en 25 cm hoog.
6 t/m 8 maart 2002. De firma Van Lierop Impregneerbedrijven B.V. behandelt het inwendige
houtwerk van de molen, aangezien er tijdens een inspectie de gewone houtwormkever en de
huisboktor is aangetroffen.
De werkzaamheden omvatten het afkappen en wegsteken van door huisboktor aangetast spinthout,
ten einde het nog gezonde hout goed te kunnen behandelen en het uitborstelen van vrijgekomen
boorgangen met een staalborstel.
Daarna wordt er een besproeiing uitgevoerd met ITOX-2 super van de vloeren (2-zijdig), de
binnenzijde van het beschot, inclusief constructiehout, de wielen, assen, het klimwerk en de
binnenzijde van de kap.
12 maart 2002. Arbo inspectie en risico inventarisatie.
10 juni 2002. In de molen geplaatst: een model van een wipmolen, hoogte 65 cm; lengte gevlucht 104 cm;
totale hoogte 110 cm en een model van een Groninger stellingmolen, hoogte 103 cm; stellinghoogte 40 cm; lengte gevlucht
104 cm; totale hoogte 150 cm. Modelmaker: J. J. van Bruggen te Bedum.
26/28 juni 2002. De molenmakers van Dijkstra te Sloten teren de achtkant en kap.
De aanwezigheid van de hoogwerker wordt tevens benut voor het vernieuwen van de vangketting, alsmede voor het
aanbrengen van de nieuwe naamborden op de baard. Zie onderstaande foto.
3 juli 2002. Officiële naamswijziging van de molen Jonge Jan in De Liefde.
Wethouder Geert Knol van de gemeente Eemsmond verricht deze handeling op symbolische wijze, daarbij gadegeslagen
door vele genodigden en belangstellenden.
Zie voor de inhoudelijke informatie over de naamswijzing de pagina
geschiedenis
28 november 2002. Ontvangen het ARBO-certificaat ten teken dat de molen voldoet aan de ARBO-eisen.
7 november 2002. In Warffum is bij graafwerkzaamheden aan de Westervalge een molensteen in de grond gevonden. Deze is vervolgens op de parkeerplaats voor De Liefde gedeponeerd. Het is een 17der blauwe steen (Ø 150 cm, met roggescherpsel, 168 kerven), voorzien van 3 (later dicht gesmeerde) zwelgaten en 17 cm dik.
De steen is ongetwijfeld van de daar gestaan hebbende Euréka, oorspronkelijk een roggemolen, die in 1840 is gebouwd voor P. D. Boykema. In 1852 waren de gebr. Schaal en als laatste de fam. Offeringa eigenaars. In 1856 is de molen mede ingericht tot pelmolen; in 1927 is de molen afgebroken.
De steen heeft, na een schoonmaakbeurt, een plek gekregen onder in de molen. Zie
steen Eureka.
|
14 maart 2003. Een stenen handmolen met inkerving '1707' plus een later bijgemaakte bovensteen met handgreep,
in de molen geplaatst. De handmolen is in 1981, 100 meter van de molen, in een tuinpad gevonden en nu dus weer terug
in Uithuizen. Zie handmolen.
17 maart 2003. De steen met het wapen van de provincie Groningen en het woord SAUVEGUARDE wordt in de zuidmuur van de sarrieshut geplaatst.
31 maart / 1 april 2003. De molenmakers van Dijkstra te Sloten vernieuwen twee schoren met de schrankschoren
onder de stelling.
16 april 2003. Idem, de beide korte schoren (tussen staartbalk en korte spruit) worden vernieuwd.
oktober 2003. Idem, de stelling wordt onder en boven schoongespoten en in de zwarte lijnolie gezet.
Aan het baliehek op de stelling wordt alsnog een schopplank aangebracht - een ARBO-maatregel.
|
11 mei 2004. Een beveiligingscamera onder in de molen geplaatst - de monitor staat in mijn 'kantoorje' - waarmee ik
binnenkomende en naar boven gaande bezoekers kan opmerken.
7 juni 2004. Mevrouw J. R. van Warners-Werkman, wethouder van de gemeente Eemsmond,
onthult het naast de oprit naar de molen geplaatste ANWB-informatiebord.
6 juli 2004. Ontvangen van een 'begunstiger' een originele steekkar en twee bascules die opgeknapt moeten worden.
|
19 april 2005. Ontvangen van een 'begunstiger' een 72 cm hoge oude handmolen.
mei/juni 2005. De staart, schoren en spruiten van de molen worden m.b.v. een hoogwerker geverfd.
Ook de inritdeuren krijgen, na jaren, een nieuwe verflaag.
16 juni 2005. Molenmaker Johannes Kooistra brengt d.m.v. een stut tussen windpeluw en roede de as een paar centimeter naar voren.
21/22 juni 2005. In de kapzolder wordt alsnog een schuifluik aangebracht en op de steenzolder een hekje bij de trap.
Hiermee voldoet de molen nu volledig aan alle eisen die door de arbo-wet worden gesteld.
|
4 juli 2006. Ontvangen van een 'begunstiger' een kastje voor op de inritdeur, zodat wanneer de molen gesloten is toch mededelingen bekend gemaakt kunnen worden.
7 oktober 2006. Ontvangen van Remko Venhuizen het door hem op schaal 1:12,5 gemaakte model van de standerdmolen Tot Voordeel en Genoegen, zoals dat te Alphen aan de Maas staat.
|
|
De afmetingen van het model zijn als volgt:
hoogte van het model 125 cm
Het model is voorzien van een opgezeild gevlucht en een werkende vangconstructie. Bijzonder goed te zien zijn de zijwegen met dubbele spoorstijlen, de weegbanden en dwarsregels op de waterlijsten, samen op de korte en lange burriebalken en zo ook de trap, hangbomen, nonnen, staartbalk, kruias, kruirad en de kruibank. De exact nagemaakte kap toont aan de binnenzijde de constructie met de kapspanten.
|
Het model staat opgesteld op de eerste zolder (de waaierzolder) en is dankzij de afnemende kap en zijpanelen goed te bekijken.
Foto's van dit model - 17 stuks, waaronder enkele close-ups - zijn te zien op: model van de standerdmolen
Tot Voordeel en Genoegen te Alphen aan de Maas.
Uiteraard ben ik erg verguld met dit model, temeer daar ik een jaar lang af en toe op de echte molen te Alphen aan de Maas heb gedraaid.
20 december 2006. Ontvangen van een 'begunstiger' diverse oude (boeren)gereedschappen.
30 december 2006. Ontvangen van een 'begunstiger' een steekkar, molenonderdelen, bascule en gewichten.
|
18 januari 2007. Een storm raast over Nederland. Onderstaande grafiek toont de windsterkte - met rukwinden.
Tijdens deze storm werd de standerdmolen Zeldenrust in Geffen NB omver geblazen.
22 mei 2007. Bezoek van de Borgwardclub uit Bremen.
9/19 oktober 2007.
Molenmaker Dunning haalt de roeden door en zet nieuwe wiggen in de askop.
Daarvoor moeten alle verbindingen van de spin met de kniehefbomen aan de zelfzwichting ontkoppeld worden
en de zwichtstang, die door de molenas loopt, verwijderd worden.
De nieuwe wiggen in de askop. Opname 26 oktober 2007 - foto B. D. Poppen
|
30 januari 2008. De meeste bomen rondom de molen worden gesnoeid. Hiermee is niet alleen de biotoop verbeterd, maar is de molen ook beter zichtbaar geworden.
De linker foto toont de situatie voor het snoeien en de rechter foto na het snoeien.
Het achter de molen staande voormalige molenaarshuis komt nu duidelijk in het zicht.
|
Eind september is de schilder met een grote verfbeurt begonnen. Ook het gevlucht wordt geverfd.
De digitale versie van de nieuwsbrieven
van de molen De Liefde.
Deze pagina is onderdeel van
de molenhomepage van B. D. Poppen.
- Copyright © 2004/2008 
